تجارب کشورها در بنگاه‌سازی از مسیر تامین مالی و تحولات آن

بنگاه‌سازی بانک‌ها به معنای نقش‌آفرینی آن‌ها در ایجاد، رشد و توسعه بنگاه‌هاست که این مهم جزء از مسیر تامین مالی بنگاه‌ها میسر نمی‌باشد. با این حال، بحران مالی جهانی سال‌های 2007-2008 چشم انداز تامین مالی از جمله تامین مالی بنگاه‌ها را عمیقاً تغییر داده است. برای شفاف‌شدن این موضوع و بررسی اینکه این تغییرات براساس تجارب جهانی در چه جهتی بوده است، در این مقاله سعی شده است تحولات و توسعه کانال‌های مختلف تامین مالی بنگاه‌ها قبل و بعد از بحران در کشورهای اتحادیه اروپا (کشورهای بانک محور، بازار محور و کشورهای اروپای شرقی)، ایالات متحده و ژاپن مورد ارزیابی قرار گیرد. یافته‌ها نشان می‌دهد حتی در کشورهای بانک‌محور نیز تامین مالی بنگاه‌ها از طریق بانک‌ها تحت فشار است که دلیل اصلی آن به الزامات بازل 3 بعد از بحران مذکور برمی‌گردد که بانک‌ها ملزم به انقباض ترازنامه خود شدند و این تنگنای اعتباری به خصوص برای کسب  و کارهای کوچک نسبت به شرکت‌های بزرگ شدیدتر بوده است. با این حال در کشورهای بازار محور نیز به دلیل شرایط بازار، تامین مالی مبتنی بر سهام کاهش یافته و با تامین مالی مبتنی بر بدهی (اوراق قرضه شرکتی) جایگزین شده است. ضمن اینکه با توجه به تحت فشار بودن تامین مالی بانکی و تا حدودی تامین مالی مبتنی بر سرمایه (سهام)، تامین مالی جایگزین، اگرچه اندک، در حال افزایش است که می‌تواند تا حدودی مسائل تامین مالی کسب و کارهای کوچک و متوسط را حل کند. بررسی تفصیلی‌تر کشور آلمان به عنوان بانک محورترین کشور اروپایی نیز بیانگر آن است که در این کشور نیز تا حدودی از سیستم تامین مالی بانک‌محور صرف به سمت تقویت تامین مالی بازار محور حرکت شده است. بنابراین، اگرچه تامین مالی بانکی در ایران به عنوان یک کشور بانک‌محور همچنان گزینه اول برای ایجاد و رشد بنگاه‌هاست اما با توجه به تجربه جهانی و همچنین تنگناهای اعتباری ناشی از کنترل مقداری ترازنامه در کشور، توصیه می‌شود تامین مالی بازار محور نیز توسعه یابد.

experiences of countries in enterprise formation through financing and its developments

enterprise formation by banks refers to their role in establishing, growing, and developing businesses, a process that is fundamentally dependent on enterprise financing. however, the global financial crisis of 2007–2008 profoundly transformed the landscape of financing, including enterprise finance. to clarify this issue and examine the direction of these changes based on global experiences, this article evaluates the developments and evolution of various business financing channels before and after the crisis in european union countries (including bank-based, market-based, and eastern european countries), the united states, and japan. the findings indicate that even in bank-based economies, enterprise financing through banks has come under pressure, primarily due to the basel iii requirements implemented after the aforementioned crisis, which obligated banks to shrink their balance sheets. this credit tightening has been particularly severe for small businesses compared to large corporations. meanwhile, in market-based economies, equity-based financing has declined due to market conditions and has been increasingly replaced by debt-based financing, such as corporate bonds. furthermore, as both bank-based and equity-based financing channels face growing constraints, alternative financing—although still limited—is gradually increasing, offering a partial solution for the financial needs of small and medium-sized enterprises (smes). a more detailed analysis of germany, the most bank-based economy in europe, also reveals a shift from a purely bank-based financing system toward strengthening market-based financing. therefore, although bank financing in iran—as a bank-based economy—remains the primary option for enterprise creation and growth, it is recommended, based on international experience and the domestic credit constraints caused by quantitative balance sheet controls, that market-based financing should also be developed.