ضرورت تحول سیستم مقرراتی مالی: درس ‏هایی برای ایران

احتمالا یکی از دلایل مهمی که ناکارایی و توسعه کم سیستم مالی و هم‌چنین عدم قابلیت تاثیرگذاری مطلوب سیستم مالی بر متغیرهای کلان اقتصاد را در دهه‏های اخیر ایران توضیح می‏دهد، نوع سیستم مقرراتی مالی است. این مسئله چندان مورد توجه پژوهشگران و سیاست‏گذاران در ایران قرار نگرفته است؛ در حالی که کشورهای بسیاری سیستم مقرراتی مالی خود را از رویکرد سنتی به رویکردهای نوینی مانند رویکرد قله‏های دوقلو متحول کرده‏اند. در همین راستا، پژوهش حاضر تلاش دارد با تکیه بر تجربه کشورهای موفق، به واکاوی وضعیت ایران و تبیین مسیر پیش‏رو بپردازد و به این پرسش اساسی پاسخ دهد که نوع سیستم مقرراتی مالی ایران چگونه باشد؟ به بیان دیگر، اقتصاد ایران برای اثربخشی بیش‌تر سیستم مالی بهتر است کدام رویکرد مقرراتی را در پیش گیرد؟ یافته‏های تحلیل‌ کوواریانس برای 23 کشور در دوره زمانی 1981 تا 2020 نشان داد که تغییر در رویکرد مقام مقرراتی مالی (سنتی، کارکردی، یکپارچه‏شده و قله‏های دوقلو) در تعامل با ویژگی‌های کلان-مالی (ساختار مالی، سرکوب نرخ بهره و اعتماد عمومیت‌یافته) در اغلب موارد تغییر در عملکرد بخش واقعی (رشد اقتصادی و تورم) و هم‌چنین بخش مالی (توسعه مالی و کارآیی مالی) را به همراه داشته است. طبق یافته‌های آماری، غیربهینه بودن مدل‏های سنتی و کارکردی، آشکار شد و تغییر سیستم مقرراتی مالی به یکپارچه‌شده و سپس، قله‌های دوقلو مورد تایید قرار گرفت. البته به دلیل پیچیدگی‏های تغییر سیستم مقرراتی، پیشنهاد می‌شود نخست برای چند سالِ محدود، سیستم مقرراتی مالی یکپارچه‏شده اجرا شده و پس از آن، به پیاده‏سازی سیستم مقرراتی مالی قله‏های دوقلو روی آورده شود. در یک تصویر کلان‌تر، به نظر می‌رسد اقتصاد ایران نیازمند معماری دوباره سیستم اقتصادی-اجتماعی خود است.

the necessity of financial regulatory system reform: lessons for iran

one of the major reasons explaining the inefficiency and underdevelopment of iran’s financial system—as well as its limited effectiveness in influencing macroeconomic variables in recent decades—may lie in the type of financial regulatory system in place. this issue has received little attention from researchers and policymakers in iran, even though many countries have shifted their financial regulatory systems from traditional frameworks to more modern approaches such as the twin peaks model. accordingly, this study seeks to explore iran’s current situation by drawing on the experiences of successful countries and aims to answer the key question: what type of financial regulatory system should iran adopt? in other words, which regulatory approach is best suited to enhance the effectiveness of iran’s financial system? findings from a covariance analysis conducted on 23 countries over the period from 1981 to 2020 indicate that changes in the financial regulatory authority’s approach (traditional, functional, integrated, and twin peaks) interacting with macro-financial characteristics (financial structure, interest rate repression, and generalized public trust) have, in most cases, led to changes in the performance of both the real sector (economic growth and inflation) and the financial sector (financial development and financial efficiency). the statistical results revealed the suboptimality of traditional and functional models, and confirmed the superiority of transitioning first to an integrated financial regulatory system, followed by the adoption of the twin peaks model. due to the complexity of such systemic changes, it is recommended that an integrated financial regulatory system be implemented on a trial basis for a limited number of years before transitioning to the twin peaks model. from a broader perspective, it appears that iran's economy is in need of a complete redesign of its socio-economic architecture.