بررسی مسئولیت کیفری پزشک در مرگ خودخواسته (اتانازی) در حقوق ایران و اسناد بین‌الملل

اتانازی یعنی پایان‌دادن به زندگی فردی به درخواست خودش و به وسیله شخص دیگر که با نیت رهایی او از درد تحمل‌ناپذیر یا یک بیماری لاعلاج انجام می‌گیرد. در این میان مسئولیت پزشک یکی از مسائل مهمی است که در حقوق پزشکی و رابطۀ فرد بیمار و پزشک مطرح می‌شود؛ به سبب این رابطه، پزشک در برابر خدمات علمی خود همان‌طور که سود می‌برد، دارای تکالیفی نیز خواهد بود. کوتاهی در خدمات درمانی اعم از اینکه سهوی یا عمدی باشد، به مسئولیت قضایی، قانونی حقوقی و کیفری پزشک تقسیم می‌گردد. با بررسی‌های انجام‌گرفته در آموزه‌های اسلامی، حقوق ایران و اسناد بین‌الملل می‌توان به این نتیجه دست یافت ازآنجاکه قوانین جمهوری اسلامی ایران بر اساس مبانی اسلامی است، اتانازی جرم محسوب می‌شود؛ همچنین اتانازی فعال و غیرفعال یا غیرداوطلبانه قتل عمد محسوب شده است. اما دربارۀ اتانازی غیرفعال و فعال داوطلبانه با رضایت مجنی‌علیه اشکالاتی باقی است که برخی قائل به قتل عمد و برخی قائل به عدم قتل عمد شده‌اند. با توجه به قوانین بین‌المللی نیز ازآنجاکه حق حیات را حق برتر معرفی کرده‌اند، می‌توان گفت اتانازی جرم محسوب می‌شود؛ در‌حالی‌که برخی از کشورها متعارض با این قانون، اتانازی را قانونی دانسته‌اند، با اینکه با حق حیات بیان‌شده در قوانین بین‌الملل تعارض دارد. پژوهش حاضر با روش توصیفی - تحلیلی به بررسی این مسئله در حقوق ایران و اسناد بین‌الملل می‌پردازد.

a study of the criminal liability of a physician in voluntary death (euthanasia) in iranian law and international documents

euthanasia is defined as the act of ending an individual's life at their own request, carried out by another person, with the intention of relieving them from unbearable pain or a terminal illness. within this context, the physician's liability is a major issue raised in medical law and the patient-physician relationship. due to this relationship, the physician, while benefiting from their scientific services, also holds certain duties. negligence in medical services, whether accidental or intentional, falls into judicial, legal, civil, and criminal liability categories for the physician.upon examining islamic teachings, iranian law, and international documents, one can conclude that, since the laws of the islamic republic of iran are based on islamic principles, euthanasia is considered a crime. both active and involuntary passive euthanasia are deemed intentional homicide (qatl-e amd).regarding voluntary active and passive euthanasia with the victim's consent, certain ambiguities remain; some scholars consider it intentional homicide, while others do not.based on international laws, since the right to life is recognized as the supreme right, it can be argued that euthanasia is considered a crime. however, some countries have legalized euthanasia in contradiction to the aforementioned law, despite its conflict with the right to life stipulated in international documents.the current research, titled criminal liability of a physician in voluntary death in iranian law and international documents, has been conducted using a descriptive-analytical method.