a psychological analysis of the characteristics and pathologies of a healthy human being in ṣaḥīfa sajjādīyya

The concept of a healthy human being in the islamic tradition is a multilayered one that goes beyond purely biological or psychological approaches. it is a concept that encompasses the intellectual, ethical, and spiritual dimensions of a person in connection with their divine nature. given the shortcomings of modern psychological theories in providing a comprehensive understanding of human beings, it is essential to examine authentic islamic sources on this topic. the present study aims to identify the characteristics of a healthy person and the pathologies that threaten them within the framework of religious teachings, by analyzing the prayers of ṣaḥīfa sajjādīyya. the research method is descriptive-analytical. data was collected through a thematic analysis of the ṣaḥīfa's prayers and analyzed using the metrics of islamic psychology and anthropology. the results indicate that, from the perspective of imam sajjād (as), a healthy person is god-oriented, rational, humble, responsible, and possesses mental, ethical, and social well-being. in contrast, traits like envy, greed, arrogance, heedlessness, and weakness of will are identified as pathologies that threaten a person's inner balance and cause the collapse of their spiritual health. the analysis of these teachings shows that ṣaḥīfa sajjādīyya presents a comprehensive and educational spiritual model of a healthy human being. this model can interact with contemporary theories, and while evaluating and correcting some of them, it can also open up new horizons in the fields of mental health, spiritual therapy, and personal development.

تحلیل روانشناسی ویژگی‌ها و آسیب‌شناسی انسان سالم در صحیفه سجادیه

مفهوم «انسان سالم» در سنت اسلامی، مفهومی چندلایه و فراتر از رویکردهای صرفاً زیستی یا روان‌شناختی است؛ مفهومی که ابعاد عقلانی، اخلاقی و، روحی انسان را در پیوند با فطرت الهی در بر می‌گیرد. با توجه به کاستی‌هایی که در نظریه‌های مدرن روان‌شناسی نسبت به درک جامع از انسان وجود دارد، بررسی منابع اصیل اسلامی در این زمینه ضروری به نظر می‌رسد. پژوهش حاضر با هدف شناسایی ویژگی‌ها انسان سالم و آسیب‌های تهدیدکننده آن در چارچوب معارف دینی، به تحلیل ادعیه صحیفه سجادیه پرداخته است. روش پژوهش، توصیفی تحلیلی است. داده‌ها از طریق تحلیل موضوعی دعاهای صحیفه، گردآوری و با بهره‌گیری از شاخص‌های روان‌شناسی و انسان‌شناسی اسلامی تحلیل شده‌اند. یافته‌ها پژوهش نشان می‌دهد که انسان سالم در نگاه امام سجاد(ع)، فردی است خداگرا، خردگرا، متواضع، مسئولیت‌پذیر و دارای سلامت روانی، اخلاقی و اجتماعی. در مقابل، صفاتی چون حسادت، طمع، کبر، غفلت و ضعف اراده، به‌عنوان آسیب‌هایی معرفی شده‌اند که تعادل درونی انسان را تهدید می‌کنند و موجب فروپاشی سلامت معنوی او می‌گردند. تحلیل این آموزه‌ها نشان می‌دهد که صحیفه سجادیه الگویی معنوی، جامع و تربیتی از انسان سالم ارائه می‌دهد؛ الگویی که می‌تواند در تعامل با نظریه‌های معاصر، ضمن ارزیابی و اصلاح برخی از نظریات، افق‌های نوینی در حوزه سلامت روان، معنویت‌درمانی و تربیت فردی بگشاید.