ibn abī shaybah’s methodology in compiling al-muṣannaf and its position within the hadith corpora of islamic denominations

Al-muṣannaf by abū bakr ibn abī shaybah (d. 235/849) is among the most significant hadith works in islamic history. with more than 37,000 reports covering a wide range of legal, ethical, theological, and historical subjects, it played a crucial role in preserving the narrative heritage of the early centuries. in addition to prophetic traditions, the collection contains numerous statements by companions and successors, and its structure is organized into legal and thematic chapters. this study uses a descriptive–analytical approach to examine the structure and content of the work. the aim is to clarify ibn abī shaybah’s methodology in collecting, arranging, and transmitting reports. the study also assesses the status of al-muṣannaf within sunni hadith corpora and its reception in shi’a sources. the findings show that ibn abī shaybah emphasized unelaborated transmission, detailed isnād citation, thematic arrangement, and the inclusion of diverse materials. he left biographical evaluation, content analysis, and preferential judgment to the reader. this approach makes the work a neutral and foundational source for historical studies and comparative fiqh, but further analysis is needed for direct juridical use. the high esteem of sunni hadith scholars for this work and the frequent references to it by shi’a scholars demonstrate its inter-sectarian relevance and value for comparative scholarship.

روش‌شناسی ابن ابی شیبه در تدوین المصنّف و جایگاه آن در جوامع حدیثی فریقین

کتاب المصنّف، اثر ابوبکر بن ابی‌شیبه (م. 235ق)، از جمله آثار حدیثی برجسته در تاریخ اسلام به شمار می‌رود که با گردآوری بیش از 37 هزار روایت در موضوعات گوناگون فقهی، اخلاقی، کلامی و تاریخی، نقش مهمی در حفظ میراث روایی سده‌های نخست ایفا کرده است. این کتاب افزون بر احادیث نبوی، حاوی اقوال فراوانی از صحابه و تابعین است و از جهت ساختار، بر اساس ابواب فقهی و موضوعی تبویب شده است. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی - تحلیلی و با بررسی ساختار و محتوای کتاب، به تبیین روش‌شناسی ابن ابی‌شیبه در گردآوری، تنظیم و نقل روایات، پرداخته و جایگاه المصنّف را در میان جوامع حدیثی اهل‌سنّت و نیز انعکاس آن در منابع شیعی مورد واکاوی قرار داده است. بررسی‌ها نشان می‌دهد که ابن ابی‌شیبه در تالیف خود، بر نقل بدون تحلیل، ذکر اسناد، ترتیب موضوعی و تنوّع مضامین تاکید داشته، اما داوری رجالی، شرح محتوایی و ترجیح روایات را به مخاطب واگذار کرده است. این ویژگی، ضمن آن که اثر را به منبعی بی‌طرف برای پژوهش‌های تاریخی و فقه مقارن بدل کرده، در عین‌حال، استفاده اجتهادی مستقیم از آن را نیازمند تحلیل‌های تکمیلی کرده است. جایگاه رفیع این اثر نزد محدّثان اهل‌سنّت و نیز ارجاع علمای شیعه به آن، نشانه‌ای از ظرفیّت بین مذهبی و تطبیقی این منبع حدیثی کهن است.