conceptual analysis, identification, and functional study of shurṭat al-khamīs

Shurṭat al-khamīs was a military unit composed of elite soldiers loyal to imam ali (as). this force was active at the beginning of his caliphate, before kūfa became the administrative capital, between 35 and 40 ah. although several studies have examined shurṭat al-khamīs, further research into its concept, instances, and functions is necessary to provide a clearer, more precise understanding of the institution. the present study aims to elucidate the nature and rationale of this term's naming, aiming to offer a more accurate understanding of this institution through process tracing. among those identified as members of shurṭat al-khamīs are aṣbagh ibn nubāta, jābir ibn ʿabd allāh, and mālik al-ashtar. the most significant functions of this institution include: protecting the imam’s life, monitoring and supervising the marketplace, supporting military operations, pursuing criminals, enforcing legal punishments, boosting morale and assisting other military units, guarding the public treasury, combating internal security threats, and maintaining order in kūfa. an examination of hadith, exegetical, and historical sources, alongside an analysis of the semantic range of the term, reveals that shurṭat al-khamīs does not refer merely to a military unit. its policing and administrative dimensions are even more prominent, as several members possessed both military and non-military roles. by combining military and administrative duties, this institution often functioned as an executive arm of the government of the commander of the faithful (as), playing a significant role in managing political and social crises.

مفهوم‌شناسی، مصداق‌یابی و کارکردهای شرطة‌الخمیس

شرطة‌الخمیس، گروه نظامیِ برپاییده ازسربازان برگزیده امام‌علی(علیه‌السلام) بودند که درآغاز خلافت ایشان و پیش ‌از آنکه کوفه مرکز خلافت قرار گیرد، در بازه‌ سال35 تا 40 هجری‌قمری پویا بودند. پیوست به اینکه مطالعاتی درباره شرطة‌الخمیس انجام‌ شده‌است، با این‌حال ضرورت‌دارد تا با مطالعه افزون‌تر درباره مفهوم، مصادیق و کارکردهای شرطة‌الخمیس، تبیین روشن‌تر و دقیق‌تری از آن ارائه ‌شود. آنچه درپی می‌آید، کوششی است برای برنمایاندن چیستی ‌و چرایی نام‌گذاری این‌ اصطلاح که با هدف شناخت دقیق‌تر این ‌نهاد است و با روش ردیابی فرایند به ‌انجام رسید.‌ از جمله مصادیق شرطة‌الخمیس، می‌توان به اصبغ‌ بن‌ نباته، جابر بن‌ عبدالله و مالک‌ اشتر اشاره ‌کرد. مهم‌ترین کارکردهای این‌ نهاد عبارتند از: «صیانت ازجان امام»، «برنگری ‌و پایشگری بازار»، «حضور در جنگ»، «جلب‌ مجرم»، «اجرای‌ حدود»، «تقویت روحیه و پشتیبانی از سایر گروه‌های نظامی»، «پاسبانی و نگهبانی از بیت‌المال»، «مبارزه با ناامن‌کنندگان داخلی» و «برقراری امنیت در کوفه». با واکاوی در منابع حدیثی، تفسیری، تاریخی و تحلیل دامنه‌ معنایی این ‌اصطلاح، آشکار می‌شود که شرطةالخمیس، تنها اشاره به‌ یک گروه نظامی ندارد؛ بلکه جنبه انتظامی این‌گروه، نمایان‌تر است. چنان که برخی‌از افراد این‌ گروه علاوه بر بخش نظامی، در جنبه‌های غیرنظامی نامور بودند. این‌ نهاد با ترکیب وظایف نظامی و انتظامی، در بسیاری از موارد به عنوان بازوی اجرایی برای حکومت امیرالمومنان(علیه‌السلام) عمل ‌کرده‌ است و در مقابله با بحران‌های‌سیاسی و اجتماعی، نقش‌ آفرینی‌‌‌های مهمی داشته‌ است.