introduction and methodology of al-khiṣāl by shaykh ṣadūq

Shaykh ṣadūq is one of the great hadith scholars of the shia imamiyyah in the fourth century ah, who left behind nearly three hundred authored works, indicating his effective role in promoting the culture of the ahl al-bayt (as). one of the comprehensive approaches in the early period was writing books with attention to solving a problem or meeting a scientific need. therefore, shaykh ṣadūq, with this goal, authored the book al-khiṣāl, which is a comprehensive collection of ethical and doctrinal narrations. although the majority of the book consists of narrations and he did not intend to provide explanations beneath the text of the narrations, he employed specific methods in citing them. extracting these methods, categorizing, and analyzing them, which is the main issue of this research, is of great importance for emulation in hadith compilations. this book categorizes and organizes narrations in a novel format based on number and numerical order. this article examines it using a descriptive-analytical method. therefore, while introducing the book and its structure and categorizing narrations based on the main narrators, the author's method in citing narrations is extracted, considering how the author cites the narrations. after examining the content of the book, the results show that al-khiṣāl is a relatively topic-oriented hadith compendium, compiled in 26 chapters and 1255 hadiths, and includes a collection of doctrinal, ethical, jurisprudential, historical, theological, and other narrations. their commonality lies in the number of characteristics mentioned in the narrations. the author's method in citing narrations consists of: citing narrations with isnād (chain of narration), utilizing shia and sunni narrations in selecting narrations, explaining narrations with the help of other narrations, utilizing the knowledge of takhrīj in recording narrations, paying attention to samāʼ (oral transmission) in narrating hadith, numerical categorization of narrations, collecting narrations with diverse topics, and an educational and instructive approach in citing narrations.

معرفی و روش‌شناسی الخصالِ شیخ صدوق

شیخ‌ صدوق‌ از محدثان بزرگ شیعه امامیه در قرن چهارم است که نزدیک به سیصد اثر تالیفی از خود به یادگار گذاشته است‌ که بر نقش موثر ایشان در ترویج فرهنگ اهل‌بیت(ع) دلالت دارد. یکی از رویکردهای جامع‌نگاری در دوره متقدمان تالیف کتاب با عنایت به حل مشکل یا برطرف‌سازی یک نیاز علمی بوده است؛ از این‌رو شیخ صدوق با این هدف به تالیف کتاب «الخصال» پرداخته که جامعی از روایات اخلاقی و عقیدتی می‌باشد. با وجود آنکه غالب حجم کتاب را روایات تشکیل می‌دهد و ایشان در صدد بیان توضیحات ذیل متن روایات نبوده است، اما در ذکر روایات از روشهای خاصی بهره برده است. استخراج این روشها و دسته‌بندی و تحلیل آنها که مساله اصلی این پژوهش است به منظور الگوگیری در تالیفات حدیثی از اهمیت به سزایی برخوردار است. این کتاب روایات را در قالبی نو بر اساس شماره و ترتیب اعداد، طبقه‌بندی و تنظیم نموده است که این نوشتار با روش توصیفی-تحلیلی به بررسی آن می‌پردازد. بنابراین ضمن معرفی کتاب و ساختار آن و دسته‌بندی روایات بر اساس راویان اصلی، با توجه به چگونگی ذکر روایات توسط مولف، روش ایشان در ذکر روایات استخراج شده است. پس با بررسی محتوای کتاب این نتایج به دست می‌آید که «الخصال» یک جامع حدیث نسبی موضوع‌محور به شمار می‌آید که در 26باب و 1255حدیث گردآوری شده و شامل مجموعه‌ای از روایات اعتقادی، اخلاقی، فقهی، تاریخی، کلامی و... بوده و وجه تشابه آنها در تعداد خصوصیات ذکر شده در روایات است. روش مولف در ذکر روایات عبارتست از: ذکر روایات به صورت مسند، بهره‌گیری از روایات شیعه و اهل سنت در گزینش روایات، توضیح روایات به کمک روایات دیگر، بهره‌گیری از دانش تخریج در ثبت روایات، توجه به سماع در نقل حدیث، دسته‌بندی عددی روایات، جمع آوری روایات با موضوعات متنوع و رویکرد آموزشی و تربیتی در ذکر روایات .