discourse on the distinction between the position of imam and caliphbased on historical reports of aṣbagh ibn nubāta from imam ali (as)

Discourse analysis is an effective method in historical research that leads to a better understanding of the origins of a thought and the ups and downs associated with it. ancient hadith data serves as a rich source for discovering earlier discourses. the present study, using the historical reports of aṣbagh ibn nubāta as narrated by imam ali (as), aims to uncover and extract the prominent discourse of this period. the research findings indicate that aṣbagh ibn nubāta, as one of the close companions of imam ali (as), was from the very beginning a crucial pillar in transmitting shia-based discourses such as imamate and wiṣāyat (caliphate and succession), considering his personality traits and concerns. he distinguished between these two concepts based on imam ali’s epistemological framework. furthermore, the movement of imam ḥusayn (as) also aimed to consolidate this discourse, and it can be stated that based on the theory of contradictory voice of bakhtin, the widespread reflection of the components of the succession concept in the historical reports of aṣbagh and his significant attention to the discourse of alawi wiṣāyat was purposeful. it was formed in a dialectical interaction with the rival discourse that sought to institutionalize the theory of the saqīfa caliphate in society. in other words, aṣbagh aimed to normalize the notion that imamate is not equivalent to caliphate; rather, succession is one of the important dimensions of imamate.

گفتمان تمایز جایگاه امام و خلیفه بر مبنای گزارش های تاریخی اصبغ بن نباته از امام علی(ع)

گفتمان‌کاوی از روش‌های کارآمد در حوزه پژوهش‌های تاریخی است که به درک بهتر خاستگاه یک اندیشه و اطلاع از فرازها و فرودهای آن منجر می‌شود. داده‌های حدیثی کهن، منبع بسیار غنی برای کشف گفتمان‌های متقدم است. پژوهش حاضر با مبنا قرار دادن مستندات روایی گزارش‌های تاریخی قرن نخست متعلق به برخی از اصحاب، اصبغ بن نباته به نقل از امام علی(ع) و هم چنین احادیث برجای مانده از امام حسین(ع)، امام زین العابدین(ع)، حضرت زینب(س) و ... که در میانه عاشورا صادر شده، به دنبال کشف و استخراج گفتمان مطرح مهم حاکم بر این دوره است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که در میان یاران امام علی(ع)، اصبغ بن نباته، به عنوان یکی از اصحاب خاص امام علی(ع)، با توجه به ویژگی‌های شخصیتی و دغدغه‌مندی‌ها، از همان ابتدا، یکی از ارکان مهم انتقال گفتمان‌های شیعه‌بنیان همچون امامت و وصایت (خلافت و جانشینی)، در روزگار خود بوده و مبتنی بر منظومه معرفتی امامیه، بین این دو مفهوم تفاوت قائل شده است. در ادامه، حرکت امام حسین(ع) نیز سعی در تثبیت همین گفتمان داشته و می‌توان گفت براساس نظریه آوای متعارض باختین، بازتاب گسترده مولفه‌های معنایی وصایت در روایات اصبغ و اهتمام او به گفتمان وصایت علوی، معنادار بوده و در دیالکتیک تعاملی با گفتمان رقیب شکل گرفته که قصد داشت نظریه خلافت سقیفه‌ای در جامعه را نهادینه کند؛ به بیان دیگر اصبغ، سعی در طبیعی‌سازی این مفهوم داشته که امامت، مساوی با خلافت نیست؛ بلکه جانشینی یکی از شئون مهم امامت است.