بررسی عدم قطعیت موجود در پروفیل ژئوتکنیکی مسیر تونل و نقش آن در بروز نشست‌های سطحی (مطالعه موردی پروژه خط 2 متروی تبریز)

حفاری تونل‌های مترو، درشهرهای بزرگ و پرجمعیت با چالش‌های اساسی از جمله حفظ پایداری زمین در زمان حفاری و جلوگیری از نشست‌های ناخواسته همراه است. نشست زمین یکی از مسائل اساسی در حفاری تونل کم عمق در زمین‌های نرم می‌باشد. این پدیده می‌تواند تاثیرات قابل توجهی بر روی سازه‌ها و تاسیسات مجاور داشته و اهمیت اندازه‌گیری و بررسی عوامل موثر بر آن را نمایان ‌سازد. برآورد میزان نشست زمین در حفاری تونل‌ها بر اساس پارامترهای ژئوتکنیکی انجام می‌شود، با این حال، عدم قطعیت موجود در داده‌های ژئوتکنیکی می‌تواند منجر به خطاهای قابل توجهی در مدل‌های شبیه‌سازی شود. در این مقاله در ابتدا به بررسی تاثیر عدم قطعیت موجود در پروفیل ژئوتکنیکی و تاثیر آن بر نشست و حتی ریزش موجود در مسیر شرقی خط 2 متروی تبریز که در سنگ نرم مارن در حال حفاری می‌باشد، پرداخته شده است. در بخش دوم تاثیر پارامترهای ژئوتکنیکی بر میزان نشست با استفاده از مدل‌سازی دو بعدی در نرم‌افزار plaxis2d تحلیل شده است. نتایج نشان می‌دهد وجود لایه بسیار سست ماسه‌ای در قسمت بالایی تونل و عدم امکان تشخیص آن با مطالعات پایه ژئوتکنیک منجر به اضافه حفاری و وقوع ریزش سطح زمین در محدوده مورد بررسی گردیده است. از سوی دیگر بر مبنای آنالیز حساسیت انجام یافته کاهش چسبندگی و زاویه اصطکاک لایه فوقانی تونل و همچنین افزایش مدول الاستیسیته لایه‌ای که تونل در داخل آن حفاری می‌شود بیشترین تاثیر در افزایش نشست در مسیر تونل را داشته است.

investigating the uncertainty in the geotechnical profile of the tunnel route and its role in the occurrence of surface settlements

excavation of metro tunnels in large and densely populated cities is accompanied by fundamental challenges، including maintaining ground stability during excavation and preventing unwanted subsidence. subsidence is one of the fundamental issues in shallow tunnel excavation in soft soils. this phenomenon can have significant effects on adjacent structures and facilities، highlighting the importance of measuring and investigating the factors affecting it. estimating the amount of subsidence in tunnel excavation is based on geotechnical parameters; however، the uncertainty in geotechnical data can lead to significant errors in simulation models. in this paper، the effect of uncertainty in the geotechnical profile and its effect on subsidence and even collapse in the eastern route of tabriz metro line 2، which is being excavated in soft marl rock، is initially investigated. in the second part، the effect of geotechnical parameters on the settlement rate has been analyzed using two-dimensional modeling in plaxis2d software. the results show that the presence of a very loose sand layer in the upper part of the tunnel and the inability to detect it with basic geotechnical studies has led to over-excavation and the occurrence of ground subsidence in the studied area. on the other hand، based on the sensitivity analysis، the decrease in adhesion and friction angle of the upper layer of the tunnel and the increase in the modulus of elasticity of the layer in which the tunnel is excavated have had the greatest effect on increasing the settlement along the tunnel route.