شناسایی دلالت‌های بوم‌شناسی توجه برای طراحی محیط‌های یادگیری مجازی

با گسترش فناوری اطلاعات و ارتباطات و پیدایش رسانه‌های دیجیتال، توجه مهره‌ کلیدی فرایند یاددهی-یادگیری شد به ‌نحوی‌که گفتمان‌های زوال‌گرا رسانه‌های مدرن را عامل اساسی ایجاد حواس‌پرتی یادگیرنده و رقیب اصلی یاددهنده در محیط یادگیری می‌داند. در تقابل با چنین گفتمان‌هایی که خاستگاه‌شان دو رویکرد اقتصادی و روان‌شناختی به توجه است، بوم‌شناسی توجه رویکردی دیرینه‌شناختی به رسانه اتخاذ می‌کند. هدف مطالعه‌ی حاضر، شناسایی دلالت‌های بوم‌شناسی توجه برای طراحی محیط‌های یادگیری مجازی است. برای رسیدن به این هدف ابتدا روند پیدایش این رویکرد و اصول و ویژگی‌های آن شناسایی شد تا براساس یافته‌های به‌دست‌آمده، دلالت‌های آن برای طراحی محیط‌های یادگیری مجازی استخراج شود. برای گردآوری داده‌ها در این مطالعه‌ کیفی از راهبرد مرور نظام‌مند ادبیات نظری استفاده شد. درنهایت 33 سند به‌عنوان اسناد نهایی انتخاب شد. برای تجزیه و تحلیل داده‌های حاصل از روش تحلیل مضمون براون و کلارک استفاده شد. یافته‌های این مطالعه منجر به استخراج سه مضمون فراگیر «ظهور بوم‌شناسی‌ توجه، ویژگی‌های بوم‌شناسی‌ توجه و دلالت‌های بوم‌شناسی توجه برای طراحی محیط‌های یادگیری دیجیتال» و مضامین اصلی مرتبط با هر مضمون فراگیر شد. نتایج پژوهش حاکی از آن بود که وم‌شناسی توجه با تاکید بر پیوند جدانشدنی بین رسانه و توجه، بر اهمیت شناسایی نقش رسانه‌های جمعی در درگیر ساختن توجه انسان بر مسائل بی‌اهمیت دارد. طبق این رویکرد، مدرسان و طراحان محیط‌های یادگیری می‌توانند با استفاده از راهبردهای یاددهی- یادگیری و همینطور راهبردهای طراحی در محیط‌های یادگیری دیجیتال، سواد اطلاعاتی و سواد رسانه‌ای را افزایش دهند و بر کیفیت توجه در این محیط‌ها بیفزایند.

identification of the implications of the ecology of attention for the design of virtual learning environments

the rapid expansion of information and communication technologies, alongside the emergence of digital media, has placed attention at the core of the teaching and learning process. this has given rise to decline-oriented discourses rooted in economic and psychological approaches, which perceive media as the primary cause of learners' distraction, thereby becoming a formidable competitor to educators. in response, the ecology of attention adopts an archaeological perspective, inviting a deepened examination of the interactions between media and attention. this paper aims to explore the implications of this approach for the design of virtual learning environments. to achieve this, it traces the genesis of the ecology of attention by analyzing its fundamental principles and characteristics, with the goal of deriving relevant insights for the development of digital educational spaces. the methodology is based on qualitative data collection through a systematic review of the theoretical literature, resulting in the selection of thirty-three documents. data analysis was conducted using braun and clarke's thematic analysis method, which identified three major axes: the emergence of the ecology of attention, its intrinsic features, and its practical implications for the creation of digital learning environments. the findings reveal that the ecology of attention emphasizes the inseparability of media and attention, highlighting the role of media in mobilizing human attention toward often insignificant issues. this perspective opens new avenues for educators and designers of pedagogical spaces, who can, through adapted teaching strategies and design approaches, enhance digital literacy while fostering a renewed quality of attention.