خوانش جامعه شناختی رمان آرزوهای برباد رفته، با تکیه بر رویکرد زیبایی شناسی منفی

مکتب فرانکفورت با نگاهی انتقادی به هنر و ادبیات به مطالعۀ ابعاد گوناگون هنر در جامعۀ سرمایه‌داری می‌پردازد. و این واقعیت را آشکار می‌سازد که هنر در جامعۀ سرمایه‌داری به ابزاری کالایی برای کنترل توده ها تبدیل شده، و اینجاست که صنعت فرهنگی پدیدار می‌شود تا برای فریفتن توده‌ها از هرگونه ابزار رسانه ای استفاده کند. صنعت فرهنگی گونه‌ای از عقلانیت ابزاری را حاکم می‌کند که برای کسب سود بیشتر هنر را به خدمت می‌گیرد. بدین ترتیب، مصرف‌کننده در تصرف این صنعت قرارگرفته و هرگونه اراده و آزادی از وی سلب می‌شود. «زیبایی‌شناسی منفی» ابعاد مصرف‌زده و خردستیز یک جامعۀ «تک‌ساحتی» را به نقد کشیده و کارکرد هنر را زیر سوال می‌برد. اونوره دو بالزاک، نویسندۀ فرانسوی قرن نوزدهم در رمان آرزوهای بربادرفته، این جامعه مصرفی را با دقت و ظرافت به تصویر کشیده، و ازخلال روایت زندگی یک جوان شهرستانی و سیر تحول حیات ادبی او در پاریس، درحقیقت به نقد جدی صنعت فرهنگی دوران خود می پردازد. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و با بهره‌گیری از مفاهیم کلیدی مصرف‌گرایی، شیء‌وارگی و صنعت فرهنگی به نقد ابعاد «زیبایی‌شناسی منفی» در رمان آرزوهای بربادرفته می‌پردازد.

sociological reading of lost illusions based on the approach of negative aesthetic

the frankfurt school, with a critical view of art and literature, studies the various dimensions of art in capitalist society and reveals that art has become a commodity tool for controlling the masses. this is where the cultural industry emerges, using any media tool to deceive the masses. in this way, the consumer is at the mercy of this industry, and any will and freedom are taken away from him. negative aesthetics criticizes the consumerist and anti-intellectual dimensions of a one-dimensional society and questions the function of art. honoré de balzac, the french writer of the nineteenth century, in the novel lost illusions, depicts this consumer society with precision and delicacy. through the narration of the life of a young provincial and the evolution of his literary life in paris, he criticizes the cultural industry of his time. this research, using a descriptive-analytical method and the key concepts of consumerism, reification and cultural industry, criticizes the dimensions of negative aesthetics in the novel lost illusions.