خلاقیت در ترجمه : دیدگاه‌های نظری همراه با نمونه هایی از خلاقیت عملی مترجمان بزرگ

این مقاله قصد دارد به مسئلۀ خلاقیت در ترجمه بپردازد. مسئله‌ای که بی‌ارتباط با تعریف ترجمه نیست و از دیرباز تاکنون همواره از سوی مبداگرایان و مقصدگرایان با عناوین متفاوت مطرح شده‌است و این خود دلیلی بر لزوم و اهمیت موضوع است. از‌این‌رو، ما در تحقیق حاضر در ابتدا به بررسی نگاه‌های جدید در مورد خلاقیت در ترجمه می‌پردازیم و دیدگاه ترجمه‌شناسانی چون استفانینک، بالاشسکو، هیوسن، رایدنینگ، فولکارت، ماریول، لاووئولیئون و بالار را در این موضوع به‌اختصار بیان خواهیم‌کرد. بررسی این نظرات به ما امکان شناسایی سطوح مختلف خلاقیت، شاخصه های آن و همچنین حدود و ثغور این عنصر کانونی ترجمه را خواهدداد. سپس، با انطباق جنبه‌ها و فرایندهایی که نشان از خلاقیت در ترجمه دارند، به بهره‌گیری از دو آرایۀ ادبی در زبان فارسی یعنی ایجاز و اطناب، به بررسی نمونه‌هایی از خلاقیت در ترجمه، نزد چند مترجم برجستۀ ایرانی (محمدعلی فروغی، محمد قاضی، محمدعلی سپانلو، بیژن الهی، ابوالحسن نجفی و مهدی سحابی) در نثر و نظم خواهیم پرداخت. در پایان خواهیم‌دید که مترجمان بنام چگونه با چیره‌دستی در نگارش و تسلط به زبان مادری و همچنین با درک صورت و لفظ متن اصلی مبتکرانه در بسیاری از موارد دست به خلاقیت زده‌اند.

creativity in translation: a theoretical presentation followed by examples from renowned translators

this article seeks to study creativity in translation, a subject closely related to the definition of translation. indeed, this notion has always been treated under different terms by both literalists and ciblistes, which shows the importance of this question. therefore, in this research, we will first briefly briefly present new points of view on creation or recreation in translation, those of theorists such as stefanink, balacescu, hewson, rydning, folkart, mariaule, lavault-olléon and ballard. this will allow us to recognize the different levels of creativity, its aspects, criteria, as well as its limits and constraints. next, by comparing the processes that demonstrate creativity with two stylistic figures specific to persian literature, idjaz and etnab, we will study passages of prose and poetry containing this fundamental element of translation in some great iranian translators (mohamad-ali forougui, mohamad ghazi, mohamad-ali sepanlou, bijan elahi, abolhassan nadjafi and mahdi sahabi). at the end, we will explore how renowned translators, highly skilled in the mastery of their mother tongue, manage through personal initiative in admirably translating french works through their creativity.