اثر موجی در زنجیره تامین: تحلیل بر تشدیدکننده‌ها

سابقه و هدف:اثر موجی آثار مخرب زیادی برای زنجیره‌های تامین دارد زیرا در صورت وقوع می‌تواند تعداد زیادی از لایه‌های زنجیره تامین را درگیر کند. بعد از رخ دادن اثر موجی، مسائلی در زنجیره تامین می‌تواند نقش تشدیدگرهای آن را داشته باشد. این موضوع در پژوهش‌های قبلی مورد بررسی قرار نگرفته است در نتیجه این پژوهش به شناسایی و مدل‌سازی آن‌ها در زنجیره تامین فرش ماشینی ایران پرداخته است. روش:جامعه آماری این تحقیق خبرگان زنجیره تامین فرش ماشینی هستند. ابزار گرداوری داده‌ها در مرحله اول مصاحبه نیمه ساختاریافته و در مرحله دوم پرسشنامه محقق ساخته است. شیوه تحلیل داده‌ها در مرحله اول تحلیل مضمون و در مرحله دوم مدل‌سازی ساختاری تفسیری است. نتایج بیانگر 40 تشدیدکننده است که در قالب 12 دسته گروه‌بندی شدند که عبارت‌اند از: «ضعف در برنامه‌ریزی و آینده‌نگری»، «تشدیدکننده‌های ساختاری»، «تشدیدکننده‌های بالادستی»، «ضعف تامین»، «ناب گرایی»، «تشدیدکننده‌های عملیاتی»، «تشدیدکننده‌های فناورانه»، «ضعف بازارگرایی»، «ضعف ساختاری زنجیره»، «فرهنگ زنجیره»، «تشدیدکننده‌های منابع انسانی» و «تشدیدکننده دانشی». بعد از شناسایی این عوامل، مدل ساختاری تفسیری آن ارائه شد. مدل ساختاری بیانگر اهمیت زیاد «تشدیدکننده‌های بالادستی»، «تشدیدکننده‌های ساختاری» و «ضعف در برنامه‌ریزی و آینده‌نگری» است. نتیجه گیری:توسعه سناریوهای مختلف، ایجاد تیم‌های واکنش سریع، ایجاد سیستم‌های رصد بازار و ساده‌سازی فرآیندها و مقررات از جمله راهکارهای مقابله با تشدیدگرها است.

ripple effect in supply chain: analysis of intensifiers

background and objectives: in today’s rapidly evolving global economy, supply chain management (scm) plays a pivotal role in maintaining business continuity, enhancing competitiveness, and ensuring long-term sustainability. organizations are increasingly embedded in complex, highly interdependent supply chain networks that extend across multiple industries and geographies. this heightened interconnectedness makes supply chains more susceptible to a wide range of disruptions, which can emerge from diverse sources such as natural disasters, geopolitical instabilities, regulatory and policy shifts, financial crises, labor strikes, transportation failures, and technological breakdowns. these disruptions not only pose significant operational challenges but also have the potential to destabilize entire industries, leading to substantial economic losses and strategic setbacks.among the various challenges in supply chain risk management (scrm), one of the most critical yet underexplored phenomena is the ripple effect—a cascading disruption where an initial disturbance propagates through multiple tiers of the supply chain, amplifying risks and exacerbating instability. the ripple effect is particularly concerning due to its low-frequency but high-impact nature, making it difficult to anticipate and effectively mitigate. while considerable research has been conducted on general supply chain disruptions and resilience-building strategies, limited academic attention has been devoted to the specific factors that accelerate and intensify the ripple effect, referred to as intensifiers. understanding these intensifiers is essential for reinforcing supply chain resilience, minimizing financial and operational losses, and strengthening strategic preparedness in uncertain environments.a particularly vulnerable industry to supply chain disruptions is the machine-made carpet industry in iran. as one of the country’s most significant non-oil export industries, this sector plays a crucial role in national economic development and global trade. however, it faces persistent challenges such as raw material shortages, financial instability, export limitations, supply chain bottlenecks, and volatile market conditions. the ripple effect within this industry can severely impair productivity, escalate costs, and erode competitive advantage in international markets. despite the industry’s economic significance, there is a notable gap in research regarding the specific intensifiers that exacerbate the ripple effect in the machine-made carpet supply chain.