مدلی علّی جهت تحلیل تعاملات میان کشاورز و کارخانه در زنجیره ارزش مواد غذایی کشاورزی

سابقه و هدف: زنجیره ارزش مواد غذایی کشاورزی در سال‌های اخیر به دلیل رشد جمعیت و اهمیت مسئله غذا بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته است. از این رو، بررسی کلیه مولفه‌هایی که بر عملکرد زنجیره تاثیر مثبت دارد، حائز اهمیت است. بر همین اساس پژوهش حاضر با هدف بررسی روابط علت و معلولی از عوامل مرتبط با تعاملات میان کشاورز و کارخانه در پی ارائه یک مدل علّی از این عوامل می‌باشد.روش: به منظور دستیابی به اهداف پژوهش، در گام نخست عوامل مرتبط با روابط میان کشاورز و کارخانه با مطالعه و بررسی ادبیات شناسایی و استخراج شد. سپس این عوامل با به‌کارگیری روش دلفی فازی به تایید خبرگان رسیده و 19 عامل که شامل عوامل رفتاری و عملکردی می‌باشد به عنوان ورودی روش دیمتل فازی، در نظر گرفته شد و مدل علّی برای این عوامل ترسیم شد. نمونه آماری شامل 25 نفر از کارشناسان حوزه کشاورزی و صنایع غذایی می‌باشند که به روش نمونه‌گیری گلوله برفی انتخاب شده‌اند. یافته ها: عوامل کیفیت روابط، عدم قطعیت رفتاری کشاورز و کارخانه و تعادل زنجیره تامین به ترتیب بیشترین مقدار تاثیرگذاری نسبت به سایر عوامل را به خود اختصاص دادند. در میان عوامل، بیشترین تعامل که با شاخص d+r تعیین می شود به عاملکیفیت روابط تعلق داشته و از میان 19 عامل، 9 عامل دارای d-r مثبت بوده و به عنوان علت طبقه‌بندی می‌شوند و 10 عامل دیگر معلول می‌باشند.قویترین علت، کیفیت روابط و قوی ترین معلول شهرت و اعتبار کارخانه می باشد. هزینه کل کشاورز و سود کشاورز نیز به عنوان معلول شناسایی شدند که نشان دهنده تاثیرپذیری این عوامل در برابر عوامل رفتاری مانند اعتماد و تعهد در روابط است .نتیجه گیری: زنجیره ارزش مواد غذایی کشاورزی متشکل از اعضای مختلفی است و در صورتی که هر یک از اعضا صرفا افزایش سود و کاهش زیان خود را مدنظر قرار دهند، کیفیت روابط کاهش و تعارض میان اعضا افزایش می‌یابد.این رویکرد شاید در کوتاه مدت منجر به سودآوری تعدادی از اعضا که در جایگاه قدرت مندتری هستند، شود ولی در بلندمدت بر عملکرد غیرمالی و سپس عملکرد مالی همه اعضا، تاثیر منفی خواهد داشت. از این رو، همه اعضا می بایست در جهت بهبود روابط تلاش کنند. در این راستا، تعهد اعضا در تعاملات منجر به رشد اعتماد شده و تعارضات را کاهش می دهد. اگرچه تلاش هر دو طرف در این زمینه ضروری است ولی نقش کارخانه در بهبود روابط، به دلیل برخورداری از جایگاهی با ثبات، پررنگتر خواهد بود .

a causal model to analyze the interactions between farmer and factory in the agri-food value chain

background and objectives: the agri-food value chain has received increased attention in recent years due to population growth and the importance of food issues. therefore, it is important to examine all the factors that positively affect the performance of the chain. among these, the way members interact is recognized as one of the key aspects. accordingly, this study aims to investigate the causal relationships of factors related to interactions between the farmer and the factory as two members of this network, to present a causal model of these factors.materials and methods: in order to achieve the research objectives, the factors related to the relationships between the farmer and the factory were identified and extracted through literature review. then, these factors were validated by experts using the fuzzy delphi method, and 19 factors, including behavioral and performance factors, were considered as inputs for the fuzzy dematel method. in the next step, the fuzzy dematel method was used to determine the causal relationships and a causal model for these factors was drawn. the statistical sample of this study includes 25 experts and specialists in the field of agriculture and food industries, selected through snowball sampling.results: the factors of relationship quality”, “behavioral uncertainty of the farmer and the factory, and “supply chain balance” respectively had the highest impact compared to other factors. among the factors, the highest interaction, determined by the d+r index, belongs to the “relationship quality” factor, indicating the importance of this factor both in terms of influence and being influenced. additionally, out of the 19 factors, 9 factors with a positive d-r are classified as causes, and the other 10 factors are effects. the strongest cause is 'relationship quality in the supply chain,' and the strongest effect is “reputation and credibility of the factory”. ”total cost of the farmer” and “farmer's profit” are also identified as effects, indicating the influence of these factors by behavioral factors such as trust and conclusion: the agri-food value chain consists of various members, and if each member focuses solely on increasing their own profit and reducing their losses, the quality of relationships will decrease, and opportunistic behaviors and conflicts among members will increase. this approach may lead to short-term profitability for some members who are in a more powerful position, but in the long term, it will negatively affect the non-financial and then the financial performance of all members. therefore, all members must strive to improve relationships. in this regard, the commitment of members in interactions leads to the growth of trust and reduces conflicts. although efforts from both sides are necessary in this area, the role of the factory in improving relationships will be more prominent due to its stable position.