نظریه بررسی هویّت ملی و تمدن شرقی با تکیه بر کتاب آسیا در برابر غرب، از نگاه اسلام

حیات فکری شایگان به سه دورة متقدم، میانی و متاخر، تقسیم می‌شود. کتاب آسیا در برابر غرب در دورة متقدم از حیات ایشان و با هدف صیانت از فرهنگ و هویّت ایرانی، آسیایی در برابر غرب تدوین شده است. دغدغة اصلی در این پژوهش آن است که شایگان چه رویکردی نسبت به اندیشۀ هویّت ملی و فرهنگ شرقی در کتاب مورد بحث داشته است. ایشان در تلاش بوده، فلسفۀ غربی را از تمدن آسیایی جدا کند و عرفان شرقی را که بر مبنای پرهیزگاری و صفای باطن است از گَزَند مدرنیسم نجات دهد. رویکرد ایشان نسبت به مسئلۀ هویّت، سمت و سویِ ملی‌گرایانه داشته و توجه به مفاهیم سنّتی و قومی ایرانیان، ملاک ایشان در مقابله با تهاجمات غربی است. شایگان هویّت جامعه کنونی مسلمانان را، به‌جای راهبَری و راهنمایی به هویّت اسلامی قرآنی، به فرهنگ ایرانی شرقی سوق داده است؛ و از طرفی او به دلیل تعلق‌خاطر ویژه به عرفان‌های آسیایی، تضاد ماهوی میان اسلام و مکتب‌های شرقی را نادیده گرفته است. این پژوهش با جمع‌آوری اطلاعات کتابخانه‌ای به روش توصیفی تحلیلی سعی داشته به بررسی انتقادی اهم اندیشه‌های شایگان در کتاب مذکور که مربوط به دوره متقدم شایگان است، بپردازد.

a study of shaygan's theory of national identity and eastern civilization from the perspective of islam

abstractthe intellectual life of shaygan is divided into three periods: early، middle، and late. his book، asia against the west، was written in the early period of his life with the aim of protecting the iranian، asian culture and identity vis-à-vis the west. the main objective of this research is to find out shaygan's approach to the idea of ​​national identity and oriental culture in this book. he tried to make a distinction between the western philosophy and asian civilization and save eastern mysticism، which is based on piety and inner purity، from the harms of modernism. his approach to the issue of identity had a nationalist orientation and his criterion in encountering western cultural invasions was focusing on the iranian traditional and ethnic concepts. he directed the identity of the current muslim community to the iranian-eastern culture instead of leading and guiding it towards the quranic islamic identity. on the other hand، due to his special attachment to asian mysticisms، he has ignored the essential conflict between islam and eastern schools. this research is an attempt to critically examine the main early ideas of shaygan in the mentioned book. the necessary data was collected from library resources and analyzed through descriptive-analytical method.