مقایسه مفهوم آزادی در اندیشه سیاسی شهید مرتضی مطهری و فردریش هایک

پژوهش حاضر به بررسی تطبیقی آرا و نظرات دو تن از برجسته‌ترین فیلسوفان معاصر سیاسی در ایران و جهان، شهید مطهری (از معروف‌ترین سخنرانان در دو دهه قبل از انقلاب اسلامی و یکی از تاثیرگذارترین افراد در جمهوری اسلامی) و فردریش هایک (یکی از بزرگ‌ترین اقتصاددانان و فیلسوفان سیاسی سدۀ بیستم) پیرامون مفهوم آزادی، می‌پردازد. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که آزادی از منظر شهید مطهری اولاً بسیط‌تر از مفهوم آن در لیبرالیسم است و ایشان با خلق ادبیات «آزادی معنوی» می‌کوشند تا به بُعد دیگری از آزادی که در نگاه لیبرال مغفول مانده اشاره نمایند؛ ثانیاً پایه و اساس این دو مفهوم با یکدیگر تفاوت‌هایی دارند؛ اما حال باید دید در مفهوم «آزادی اجتماعی» که لفظ مورد اشتراک در اسلام و اندیشۀ لیبرال است؛ چه شباهت‌ها و تفاوت‌هایی وجود دارد و چه میزان می‌توان نگاه شهید مطهری را به‌عنوان تبیین‌کننده اندیشۀ اسلام ناب، همگرا با آزادی اجتماعی در مفهوم لیبرال آن دانست. در یک جمع بندی کلی می‌توان گفت که آزادی در اندیشۀ مطهری بیشتر جنبه نهادی و فطری دارد و در اندیشۀ هایک به صورت نهادی و در ارتباط با نهادهای اقتصادی و سیاسی دنبال می‌شود.

comparison of the concept of freedom in the political thought of shahid motahari and friedrich hayek

the present study compares the views and opinions of two of the most prominent contemporary political philosophers in iran and the world, shahid motahari (one of the most famous speakers in the two decades before the islamic revolution and one of the most influential people in the islamic republic) and friedrich hayek (one of the greatest economists). and political philosophers of the 20th century) about the concept of freedom. the results of the research show that freedom from shahid motahari's point of view is simpler than its concept in liberalism, and by creating spiritual freedom literature, he tries to point out another dimension of freedom that is neglected in the liberal view. secondly, the basis of these two concepts have differences with each other; but now we have to look at the concept of social freedom which is a common word in islam and liberal thought; what are the similarities and differences and to what extent can shahid motahari's view be considered as an explanation of the thought of pure islam, converging with social freedom in its liberal sense. in a general summary, it can be said that freedom in motahari's thought is more institutional and natural, and in hayek's thought, it is followed institutionally and in relation to economic and political institutions.