تخیل سیاسی و زن ایرانی در دنیای معاصر

تخیلات با شکل‌دهی ذهنیت، فرهنگ و جهان اجتماعی مردم، زمینه‌ساز جریان‌های اجتماعی هستند. فارابی «سیاست» را مستلزم ارتباط با عامۀ مردم که در آن‌ها تخیل جانشین تفکر است و ایجاد نوعی پذیرش درونی در قلوب آن‌ها می‌داند که تنها از طریق ابزارهای تخیلی امکان‌پذیر است. از طرفی در دنیای معاصر، رسانه نقش گسترده‌ای در شکل‌گیری تخیل فردی و اجتماعی دارد و بازیگران سیاسی و اجتماعی برای نفوذ در اذهان مردم بیشترین بهره را از این ابزار می‌برند. یکی از چالش‌های سیاسی اجتماعی صدسال اخیر ایران حقوق زنان و حجاب است و رسانه‌ها نیز نقش پررنگی در این چالش دارند؛ ازاین‌رو این پرسش پیش می‌آید که بین مسئلۀ حقوق زنان در ایران و تخیل سیاسی چه ارتباطی وجود دارد؟ با فرض بر اینکه حقوق زنان یک میدان اجتماعی است، ابتدا مفهوم تخیل سیاسی در فلسفۀ اسلامی و همچنین فلسفه کانت تبیین می‌شود سپس در ادامه به واکاوی مسئلۀ حجاب به‌عنوان یک میدان در اندیشۀ بوردیو به روش تحلیل گفتمان وداک جهت پیدا کردن رابطۀ واقعیت عینی و ساختمان ذهنی کنشگران پیرامون مسئلۀ حجاب می‌پردازیم. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که واقعیات عینی و تحولات اجتماعی پیرامون مسئلۀ حقوق زن و حجاب متاثر از ذهنیت و تخیل سیاسی کنشگران و عامه مردم بوده است.

political imagination and the iranian woman in the contemporary world

imaginations, by shaping people’s mentalities, cultures, and social worlds, lay the groundwork for social movements. al-farabi considered politics as requiring engagement with the general public—where imagination replaces rational thought—and believed it necessitates creating a kind of internal acceptance in their hearts, achievable only through imaginative tools. in the contemporary world, media plays a significant role in shaping individual and collective imagination, and political and social actors use this tool extensively to influence public minds. one of the major socio-political challenges in iran over the past century has been women’s rights and the issue of hijab, in which media also plays a significant role. this raises the question: what is the relationship between women’s rights in iran and political imagination?assuming that women’s rights constitute a social field, the study first explains the concept of political imagination within islamic philosophy and also kant’s philosophy. then, using bourdieu’s theory and the van dijk discourse analysis method, it examines the issue of hijab as a social field to identify the relationship between objective reality and the mental constructs of actors surrounding the hijab issue. the findings show that the objective realities and social changes regarding women’s rights and hijab have been influenced by the mindset and political imagination of both the social actors and the general public.