نقش زن در خرده گفتمان های مذهبی پس از انقلاب اسلامی

هدف مقاله حاضر بررسی و مقایسه نقش زن در خرده گفتمان‌های مذهبی پس از انقلاب اسلامی است. امام خمینی‌ با بیان «زنان باید در مقدرات اساسی کشور دخالت کنند» اهمیت نقش زنان را در جامعه را مشخص نمودند. ازآنجاکه زنان نیمی از جامعه هستند و از دامن ایشان مرد به معراج می‌رسد؛ نقش موثری در پیشبرد آرمان‌های جامعه اسلامی ایفا می‌نمایند. سوال اصلی پژوهش حاضر این ‌است که زن در خرده گفتمان‌های مذهبی پس از انقلاب اسلامی از چه جایگاهی برخوردار است؟ جهت پاسخ، از روشِ مقایسه‌ای برای مقایسه خرده گفتمان‌های مذهبی، از نظریۀ تحلیل گفتمان برای مباحث نظری و از شیوۀ تحلیلِ اسنادی برای گردآوری داده‌ها استفاده شده است. یافته‌ها حاکی است‌ پس از انقلاب اسلامی سه خرده گفتمان مذهبی با سه دیدگاه متفاوت نسبت به جایگاه و نقش زنان مشاهده می‌شود. خرده گفتمان مذهبی سنتی رادیکال حصر زن در خانه، شوهرداری و فرزند پروری را شایسته وی می‌داند؛ به‌طور‌کلی مسئولیت زنان را به خانه‌داری تقلیل می‌دهد؛ خرده گفتمان مذهبی احیاگرانه که با توجه به مقتضیات زمان و مکان و با مراجعه به سنت، به باز تعریف جایگاه زنان و حضور سالم و بدون دغدغۀ آن‌ها با حفظ موازین شرعی در اجتماع تاکید دارد؛ درنهایت خرده گفتمان مذهبی روشنفکرانه که با مراجعه به مدرنیته، ضمن مساوی دانستن زن و مرد به لحاظ حقوقی، بیان می‌نماید؛ زنان در عرصه‌های سیاسی و اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی چیزی از مردان کم ندارند و این امر را می‌توان از آیات و روایات نیز برداشت نمود؛ بدین ترتیب آیات و روایات را طوری تفسیر می‌کنند که تضادی با متون مدرن فمینیستی پیش نیاید.

the role of women in religious sub-discourses after the islamic revolution

the aim of this article is to examine and compare the role of women in religious sub-discourses after the islamic revolution. imam khomeini, by stating that women must participate in the fundamental affairs of the country, underscored the importance of women's role in society. given that women make up half of the population and, as the saying goes, it is from their nurturing that men ascend to the heavens, they play an influential role in advancing the ideals of an islamic society.the main research question is: what is the status of women in the religious sub-discourses that emerged after the islamic revolution? to answer this, a comparative method was used to analyze the various sub-discourses, discourse analysis theory was applied for the theoretical framework, and document analysis was used for data collection.the findings indicate that after the islamic revolution, three distinct religious sub-discourses emerged, each with a different perspective on the role and status of women:radical traditionalist religious sub-discourse – this view confines women to the home, emphasizing spousal duties and child-rearing, and generally reduces their responsibilities to housework.revivalist religious sub-discourse – this view, while referring to tradition, also considers the context of time and place, and seeks to redefine the role of women, emphasizing their healthy and worry-free presence in society while maintaining religious norms.modernist religious sub-discourse – this discourse draws on modernity, asserting legal equality between men and women and claiming that women are not inferior to men in political, social, economic, and cultural spheres. it interprets islamic texts (qur’anic verses and hadiths) in ways that avoid contradiction with modern feminist texts.