نگرشی انتقادی بر چرایی گسست میان هویت زن در انقلاب اسلامی و دورۀ معاصر

بیان مسئله: انقلاب اسلامی به‌مثابه یک نیروی گذار گفتمانی به الغای مولفه‌های فرهنگ غرب‌گرایانه باستان‌گرایانه گفتمان سلطنت و ایجاد یک نظم گفتمانی جدید بر محوریت هویت اسلامی ایرانی منجر گردید که این تغییر به شکل‌گیری گونه متفاوتی از هویت فردی در جامعه ایرانی و نیز هویت ملی در عرصه بین‌المللی انجامید. با گذشت چهار دهه از انقلاب اسلامی، برساختی که از زن در جامعه پسا انقلاب صورت تحقق‌یافته نسبت به دوره پیش از خود، دستخوش تحول اساسی شده و نوعی هویت برساخت‌گرا را برای زن خلق کرده؛ چنانچه ظهور رسانه‌های جمعی در بستر ظهور پردامنه فرایند دموکراتیزاسیون فناوری بر تشدید فرایند بازنمایی هویت زنانه تاثیر مستقیم گذاشته است.پرسش اصلی: دلایل عمده بروز شکاف میان هویت گفتمانی زن در آینه انقلاب اسلامی با هویت برساخته از او درون فضای سایبرنتیک و به‌طور مشخص تعاملات زنان در رسانه‌های اجتماعی چیست؟نظریه و روش: این پژوهش از روش تفکر انتقادی سهیل عنایت‌الله در مقام الگوی تحلیل و نیز از نظریه سازه‌انگاری در مقام سازه نظری تحقیق بهره برده است.یافته تحقیق: گسست میان هویت گفتمانی زن با هویت برساختی زن در دوره معاصر را می‌توان از حیث علل در سه سطح تبیین کرد: در سطح علل، مولفه‌هایی چون نقص در فرایند جامعه‌پذیری نظم هنجاری انقلاب اسلامی؛ عدم توجه به سنّت‌های اجتماعی؛ عدم توجه به نقش و تاثیر فرهنگ فناوری؛ عدم توجه به رابطه مقوم ساختار - کارگزار در سیاست‌گذاری فرهنگی؛ ضعف در سیاست‌گذاری رسانه‌ای و نیز ظهور نسل - قابل اشاره است. در سطح علل گفتمانی توجه به گفتمان رهایی‌بخش و در سطح علل اسطوره‌ای، فقدان توجه به تفاوت‌های انسان‌شناختی در قالب سه‌گانه انسان سنّتی، انسان مدرن و انسان فرامدرن یا سایبرنتیکی موجده وضعیت گسست گفتمانی و هویتی زن در جامعه ایران امروز است.

a critical perspective on the reasons for the break in women›s identity between the islamic revolution and the contemporary period

statement of the problem:the islamic revolution, as a transformative force, led to a shift in discourse, eliminating the elements of westernized and antiquated discourse of the monarchy and establishing a new discursive order centered on islamic-iranian identity. this change resulted in the formation of a distinct type of individual identity within iranian society and national identity on the international stage. forty years after the islamic revolution, the constructed image of women in post-revolutionary society has undergone a fundamental transformation compared to the pre-revolutionary era, creating a constructivist identity for women. the rise of mass media, alongside the expansive process of technological democratization, has had a direct impact on the intensification of the representation of women›s identity.main question: what are the major reasons for the gap between the discursive identity of women reflected in the islamic revolution and the constructed identity of women within the cybernetic space, particularly in the interactions of women on social media?theory and method:this research utilizes sohail inayatullah›s critical thinking approach as an analytical model and the theory of constructivism as the theoretical framework for the study.research findings: the gap between the discursive identity of women and the constructed identity of women in the contemporary period can be explained at three levels of causality:at the causal level, factors such as deficiencies in the socialization process of the normative order of the islamic revolution, disregard for social traditions, the unacknowledged role and influence of technological culture, the neglect of the structure-agent relationship in cultural policymaking, weakness in media policy, and the emergence of a new generation are notable.at the discursive level, attention to the emancipatory discourse is crucial.at the mythical level, the lack of attention to anthropological differences in the form of the traditional human, the modern human, and the postmodern or cybernetic human contributes to the discursive and identity-based rupture of women in today’s iranian society.