زمینه‌های فکری و تاریخی نظریۀ احیای تمدن اسلامی امام خمینی و رهبر انقلاب

طرح «تمدن نوین اسلامی»، به‌عنوان بزرگ‌ترین آرمان انقلاب اسلامی ایران، زمینه‌ها و ریشه‌هایی به عمق تاریخ و گستره‌ای به پهنای جغرافیای جهان دارد. ماهیت‌شناسی این مفهوم، بدون شناخت زمینه‌ها و نقاط عزیمت طرح آن، جامع نخواهد بود. واکاوی این زمینه‌ها که تلفیقی نه‌چندان قابل‌تفکیک از مبانی فکری و تاریخی است، مسئله این جستار را شکل داده است. این تحقیق، در پژوهشی مستقل و نه در عرْض و عرَض سایر موضوعات، به این مسئله پرداخته و در پاسخ به این سوال که «طرح نظریۀ احیای تمدن اسلامی امام خمینی و رهبر انقلاب بر کدام بسترها و زمینه‌های فکری و تاریخی نضج یافته؟»، با روش تحلیل تطبیق تاریخی (cha) سیر حرکت تکاملی تاریخ را در قالب خط‌زمانیِ آغاز یافته از زمان خلقت انسان بررسی کرده است. بر اساس یافته‌های پژوهش، حرکت تعالی‌بخش انبیا در قالب شش مولفه‌، تمدن نبوی به‌مثابه پایه‌گذار نهال تمدن اسلامی، نهضت جامع اهل‌بیت در تحکیم و تعمیق ریشه‌های تمدن نبوی، دوران طلایی تمدن اسلامی در سه قالب: خلق تجربۀ ‌زیسته، خلق امید و باورپذیری و خلق ذخایر انباشتی تمدن، بیداری اسلامی در دو سطح منطقه و ایران و نهایتاً پیروزی انقلاب اسلامی با ماهیتی تمدنی در حدوث و بقا، بسترها و زمینه‌های فکری و تاریخی‌ طرح احیای تمدن اسلامی را شکل داده‌اند. 

the intellectual and historical background of imam khomeini,s theory of islamic civilization revival and the leader of the revolution

the concept of the «new islamic civilization» ,as the greatest aspiration of the islamic revolution of iran, has deep historical roots and a geographical scope that spans the entire world. understanding the essence of this concept requires an awareness of the contexts and starting points from which it originated. the exploration of these backgrounds, which is a blend of both intellectual and historical foundations, forms the central issue of this study. this research, conducted independently and not alongside other topics, addresses this issue and seeks to answer the question: «on what intellectual and historical foundations and contexts was imam khomeini’s theory of islamic civilization revival developed?» using the method of historical comparative analysis (cha), the study examines the evolutionary movement of history within a timeline that begins with the creation of mankind. based on the findings, the study reveals that the elevating movement of the prophets, through six key elements, established the prophetic civilization as the foundation for the islamic civilization. the comprehensive movement of the ahl al-bayt (the family of the prophet) played a crucial role in consolidating and deepening the roots of this prophetic civilization. the golden age of islamic civilization is presented in three forms: the creation of lived experiences, the creation of hope and belief, and the creation of accumulated resources of civilization. islamic awakening at both the regional and iranian levels, and finally, the victory of the islamic revolution with its civilizational essence in both its emergence and survival, have formed the intellectual and historical contexts for the revival of islamic civilization.