مسئولیت کیفری پزشک در قبال خطای درمانی: تقابل بین تقصیر و قصور

زمینه و هدف: در حرفه پزشکی که نجات جان و حفظ سلامت انسان‌ها هدف غایی است، پدیده خطای پزشکی به یکی از بحث‌انگیزترین و پیچیده‌ترین عرصه‌های تقاطع حقوق و پزشکی تبدیل شده است. این مسئله زمانی حساسیت مضاعف می‌یابد که خطای احتمالی پزشک نه تنها می‌تواند به آسیب‌های جبران‌ناپذیر به بیمار بینجامد، بلکه حیثیت حرفه‌ای پزشک و اعتماد عمومی به نظام سلامت را نیز تحت تاثیر قرار دهد. لذا هدف این مقاله بررسی مسئولیت کیفری پزشک در قبال خطای درمانی: تقابل بین تقصیر و قصور بود.روش کار: روش تحقیق این مقاله، توصیفی-تحلیلی است. داده‌ها به روش کتابخانه‌ای و از طریق مطالعه‌ی قوانین موضوعه، رویه‌قضایی، مقالات معتبر و کتب تخصصی گردآوری شده‌اند.یافته ها: در حقوق پزشکی، خطای پزشکی به انحراف از استانداردهای پذیرفته‌شده تعریف می‌شود. تمایز بین «تقصیر» (عدول آگاهانه) و «قصور» (اشتباه غیرعمدی) تعیین‌کننده مسئولیت کیفری پزشک است. این تفکیک بر سرنوشت حقوقی پزشک و جبران خسارت بیمار تاثیر مستقیم دارد و مستلزم بررسی دقیق اوضاع و احوال هر پرونده با معیار پزشک متعارف است.نتیجه گیری: یافته‌های این تحقیق نشان می‌دهد که تمایز بین این دو مفهوم علی‌رغم وجود معیارهایی مانند استاندارد «پزشک متعارف»، در عمل با چالش‌های مهمی از جمله نبود تعریف دقیق استانداردها، پیچیدگی‌های اثبات رابطه سببیت و ناهمگونی نظرات کارشناسی روبرو است.

physician’s criminal liability for medical error: the contrast between fault and negligence

background and aim: in the medical profession, where saving lives and preserving human health are the ultimate goals, the phenomenon of medical error has become one of the most controversial and complex intersections of law and medicine. this issue becomes even more sensitive when a physician’s potential error not only may cause irreparable harm to the patient but also affects the physician’s professional reputation and the public’s trust in the healthcare system. therefore, the aim of this article was to examine the criminal liability of physicians in relation to therapeutic error, with a focus on the distinction between fault and negligence.methods: this study employed a descriptive–analytical research method. data were collected through library research by reviewing statutory laws, judicial precedents, reputable articles, and specialized textbooks.findings: in medical law, medical error is defined as a deviation from accepted standards. the distinction between fault (conscious deviation) and negligence (unintentional mistake) is decisive in determining the physician’s criminal liability. this differentiation directly influences both the legal outcome for the physician and the compensation of the patient, and it requires a precise examination of the circumstances of each case using the “reasonable physician” standard.conclusion: the findings of this study indicate that although criteria such as the “reasonable physician” standard exist, distinguishing between these two concepts in practice faces significant challenges, including the lack of clear definitions of standards, complexities in proving causation, and inconsistencies in expert opinions.