بررسی نقش مهارت‌های شناختی و فراشناختی در میزان موفقیت ورزشی نوجوانان بسکتبالیست شهر گرگان

مقدمه و هدف: بسکتبال به‌عنوان یک ورزش تیمی پرسرعت، نیازمند هماهنگی دقیق بین مهارت‌های فیزیکی، شناختی و فراشناختی است که توانایی بازیکنان در تصمیم‌گیری سریع و مدیریت موقعیت‌های پیچیده را تعیین می‌کند. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش مهارت‌های شناختی و فراشناختی در موفقیت ورزشی نوجوانان بسکتبالیست شهر گرگان انجام شد.روش کار: جامعه آماری شامل تمامی بسکتبالیست‌های 10 تا 16 ساله این شهر در سال 1402 بود که بر اساس جدول مورگان حجم نمونه 250 نفر برآورد شد و در نهایت 256 پرسشنامه معتبر وارد تحلیل گردید. داده‌ها از طریق پرسشنامه‌های فراشناخت-30، پرسشنامه توانایی‌های شناختی نجاتی و مقیاس موفقیت ورزشی جمع‌آوری شد و با استفاده از نرم‌افزار spss نسخه 16 تحلیل شد.یافته‌ها: نتایج پژوهش نشان داد که متغیرهای شناختی و فراشناختی دارای توزیع نرمال بوده و تفاوت معناداری بین گروه‌های با موفقیت ورزشی ضعیف، متوسط و قوی در هر دو متغیر مشاهده شد. در تحلیل همبستگی پیرسون، انعطاف‌پذیری شناختی (769/0=r)، توجه انتخابی (732/0=r) و تصمیم‌گیری (711/0=r) بیشترین تاثیر را بر موفقیت ورزشی نشان دادند. همچنین، در مهارت‌های فراشناختی، باورهای مثبت نسبت به نگرانی (510/0=r) و خودآگاهی شناختی (488/0=r) بیشترین همبستگی را با موفقیت ورزشی داشتند.نتیجه گیری: این نتایج بیانگر اهمیت مهارت‌های شناختی و فراشناختی در ارتقای عملکرد ورزشی نوجوانان بسکتبالیست است و نشان می‌دهد که توانایی‌های ذهنی بازیکنان می‌تواند به‌طور مستقیم بر موفقیت ورزشی تاثیرگذار باشد. یافته‌ها تاکید می‌کنند که آموزش‌های هدفمند در حوزه مهارت‌های شناختی و فراشناختی می‌تواند به بهبود تصمیم‌گیری، انعطاف‌پذیری و کنترل هیجانات در موقعیت‌های رقابتی کمک کرده و به توسعه عملکرد ورزشی نوجوانان بسکتبالیست منجر شود.

the role of cognitive and metacognitive skills in sports success among adolescent basketball players in gorgan

introduction and objective: basketball, as a fast-paced team sport, requires precise coordination between physical, cognitive, and metacognitive skills, which determine players’ ability to make quick decisions and manage complex situations. the present study aimed to investigate the role of cognitive and metacognitive skills in the sports success of adolescent basketball players in the city of gorgan.methods: the statistical population included all basketball players aged 10 to 16 years in gorgan in 2023. based on morgan’s table, a sample size of 250 was estimated, and finally, 256 valid questionnaires were analyzed. data were collected using the metacognition-30 questionnaire, nejati’s cognitive abilities questionnaire, and the sports success scale, and were analyzed using spss version 16.results: the findings showed that both cognitive and metacognitive variables were normally distributed, and significant differences were observed among groups with low, moderate, and high sports success in both variables. pearson correlation analysis revealed that cognitive flexibility (r = 0.769), selective attention (r = 0.732), and decision-making (r = 0.711) had the strongest impact on sports success. in terms of metacognitive skills, positive beliefs about worry (r = 0.510) and cognitive self-awareness (r = 0.488) showed the highest correlation with sports success.conclusion: these results highlight the importance of cognitive and metacognitive skills in enhancing the sports performance of adolescent basketball players, indicating that players’ mental abilities can directly affect their success in sports. the findings emphasize that targeted training in cognitive and metacognitive skills can improve decision-making, flexibility, and emotional regulation in competitive situations, ultimately leading to the development of sports performance in adolescent basketball players.