تحلیل گفتمان اضطراب و روان‌رنجوری در رمان نوجوان طعم سیب زرد بر اساس نظریۀ کارن هورنای

پژوهش حاضر، با تکیه‌بر نظریۀ شخصیت کارن هورنای، به بررسی ساختار روانی شخصیت «سینا» در رمان طعم سیب زرد اثر ناصر یوسفی پرداخته است. روش تحقیق، کیفی، از نوع مطالعۀ موردی و مبتنی بر تحلیل محتوای قیاسی بوده و مفاهیم نظریۀ هورنای همچون اضطراب اساسی، نیازهای روان‌رنجورانه، خودانگارۀ آرمانی و سه سبک شخصیتی مطیع، پرخاشگر و گریزان به‌عنوان مقولات تحلیلی در تحلیل شخصیت به‌کار رفته‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که شخصیت سینا به‌طور مشخص در سبک روان‌رنجور «حرکت به‌سوی مردم» تثبیت‌شده و مولفه‌هایی همچون وابستگی افراطی، تاییدطلبی، ایفای نقش «پسر خوب»، شرم مزمن و گرایش به ساختن خودانگاره‌ای آرمانی در کنش‌ها و گفتار او بازتاب یافته‌اند. در مقابل، سبک‌های پرخاشگر و گریزان صرفاً به‌صورت گذرا و موقعیتی در او ظهور می‌یابند و ساختار پایدار روانی او را شکل نمی‌دهند. تحوّل شخصیت سینا در پایان داستان، آغاز رهایی از خودآرمانی و تلاش برای زیستن صادقانه با خویشتن واقعی را نشان می‌دهد. این تحوّل، با رویکرد هورنای به رشد روانی شخصیت‌های روان‌رنجور هم‌راستا است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که نظریۀ هورنای، چارچوبی موثر برای تحلیل لایه‌های درونی شخصیت نوجوانان در متون ادبی فراهم می‌کند؛ به‌ویژه در بازنمایی اثرات روابط ناایمن و اضطراب‌های روانی در فرایند هویت‌یابی.

anxiety and neurosis in the young adult novel the taste of yellow apple based on karen horney’s theory

in recent years, psychological analysis of characters in literary texts, particularly through the lens of social psychoanalytic theories, has emerged as a significant interdisciplinary approach in young adult literature studies. this study examines the psychological structure of the character sina in naser yousefi’s novel the taste of yellow apple, drawing on karen horney’s personality theory. employing a qualitative case study method based on deductive content analysis, the research applies horney’s concepts— basic anxiety, neurotic needs, the idealized self-image, and the three personality styles (compliant, aggressive, and detached)—as analytical categories to explore the character’s psyche. the findings of this study indicate that sina’s personality is predominantly fixed in the “moving toward people” neurotic style, reflected in traits such as excessive dependency, approval-seeking, the good boy persona, chronic shame, and a tendency to construct an idealized self-image in his actions and dialogue. in contrast, the aggressive and detached styles appear only transiently and situationally, without forming a stable part of his psychological structure. sina’s character development by the novel’s end signifies the beginning of liberation from his idealized self and an effort to live authentically with his true self, aligning with horney’s perspective on the psychological growth of neurotic characters. the study demonstrates that horney’s theory provides an effective framework for analyzing the inner layers of adolescent characters in literary texts, particularly in depicting the impact of insecure relationships and psychological anxieties on the process of identity formation.