تحلیل گفتمان اجتماعی رمان: بازنمایی امر اجتماعی در رمان زیبا اثر محمد حجازی

نقد اجتماعی حوزۀ نسبتاً جدیدی از مطالعات ادبی است که پس از پیدایش دانش جامعه‌شناسی در قرن نوزدهم پدیدار شده است. جامعه‌شناسی آفرینش ادبی، جامعه‌شناسی محتوا، اجتماعیات در ادبیات، جامعه شناسی کتاب و نقد اجتماعی شاخه‌های مختلف جامعه‌شناسی ادبیات را تشکیل می‌دهد. این شیوه از نقد ادبی ابتدا در آثار مادام دوستال (1800م)» با دو مفهوم «روح زمانه و «روح قومی» آغاز شد و با تلاش‌‌های ایپولت تن (1828-1893) پیوند میان جامعه و ادبیات به‌صورت وسیع‌تر مطرح‌ گردید.‌ بعد از آن جورج لوکاچ و لوسین گلدمن، تحت تاثیر نقد مارکسیستی به تحلیل ارتباط جامعه و آثار ادبی پرداختند. پژوهش حاضر، رمان زیبا، اثر محمد حجازی را از منظر جامعه شناسی ادبیات برپایۀ نظریات لوکاچ و گلدمن، با روش توصیفی و تحلیلی مورد بررسی قرار داده و تاثیر جامعه و روح زمانه را در شکل‌گیری محتوا و ساختار حوادث آن تبیین می‌نماید. در نهایت این نتیجه حاصل می‌شود که رمان زیبا، آگاهانه یا ناخودآگاه، ساختار ذهنی و اندیشه قدرت حاکم ایران بعد از کودتای 1299و شیوۀ برخورد آن‌ها با دور‌ۀ مشروطه را حمل می‌کند. نویسنده به نمایندگی از این قشر، گفتمان و اندیشۀ گروه خود را در قالب این اثر ارائه می‌دهد و قصد آن‌ها در تخریب عصرمشروطه و دستاوردهای آن به‌وضوح در رمان دیده می‌شود.

the analysis of social discourse in the novel: the representation of social issues in the novel ziba by mohammad hejazi

analyzing the portrayal of social issues in the novel ziba by mohammad hijazi, with a focus on examining how the social structure is reflected in the narrative. social criticism is a new field of literary studies that appeared after the emergence of sociology in the 19th century. sociology of literary creation, sociology of content, sociology of literature, sociology of books and social criticism form different branches of sociology of literature. this method of literary criticism began with the two concepts of the spirit of the time and the spirit of the nations in the works of madame de stael (1800 ad) and with the efforts of hippolyte taine (1828-1893), the connection between society and literature was raised in a wider way. after that, georg lukács and lucien goldman, under the influence of marxist criticism, analyzed the relationship between society and literary works.the present research investigates the novel ziba by mohammad hijazi from the perspective of the sociology of literature based on the theories of lukács and goldman, with a descriptive and analytical method, and explains the influence of society and the spirit of the times in shaping the content. in the end, the result is that the beautiful novel consciously or unconsciously carries the mental structure and thought of the ruling power in iran after the 1299 coup and how they deal with the constitutional era. as a representative of this group, the author presents the discourse and thought of his group in the form of this work, and their intention to destroy the constitutional era and its achievements can be clearly seen in the novel.