تحلیل انتقادی دیدگاه اسماعیلیه دربارۀ سرنوشت ابدان بعد از مرگ

اعتقاد به اصل معاد میان مسلمانان مشترک است، اما تفسیر و تبیین کیفیت و مراتب آن در میان فرق اسلامی مورد اختلاف می‌باشد. این از آن روست که تفکر دینی از آغاز تا کنون شاهد افراط و تفریط در ظاهر‌گرایی و باطن‌گرایی بوده است. در این راستا می‌توان معارف فرقۀ اسماعیلیه را آمیزه‌ای از دین و فلسفه و از مصادیق باطن‌گرایی در معارف دینی قلمداد کرد که در ابعاد مختلف عملی و اعتقادی از جمله معاد بروز نموده است. اشتمال معارف بر ظهور و بطون، امکان تاویل و معرفی لایه‌های باطنی و مقاصد شریعت، به‌ویژه برای اهل آن و به شرط همراهی با ظاهر، مورد انکار نیست، اما اختلاط بی‌پروا، باطنی‌گری افراطی و تاویل بی‌ضابطه و خارج از مبانی فهم متعارف و قواعد حجیت ظواهر، مردود و باطل است. مساله این تحقیق تبیین سرنوشت ابدان بعد از مرگ از منظر فرقۀ اسماعیلیه و نقد اجمالی آن است. این مقاله به روش توصیفی- تحلیلی به تحلیل انتقادی و نقد و بررسی دیدگاه آن‌ها در این مساله پرداخته و در نهایت نشان داده است که این تبیین به جهت تنافی با ظواهر قرآن کریم، تهافت در معنای رجوع و بازگشت، ناسازگاری با قوانین طبیعی، تعارض با مبنای اصالت روح و تاثیرپذیری از نحله‌‌های بیگانه، قابل قبول به نظر نمی‌رسد.