تجزیه و تحلیل نسخ خطی کتابخانۀ شیخ محمد خاتون عاملی (م1059ق) در آستان قدس رضوی

شاید از مهم‌ترین و منحصربه‌فردترین نسخه‌های خطی که تاکنون به کتابخانۀ آستان قدس رضوی واگذار شده‌، چهارصد نسخۀ خطی باشد که «اسدالله بن محمد مومن خاتون عاملی» در سال 1067 قمری، وقف آستان قدس رضوی نموده است. این نسخه‌ها در واقع، کتابخانۀ شخصی علامی فهامی شیخ محمد خاتون (م1059ق) پیشوای دولت قطب‌شاهیان جنوب هند است که اهمیت تاریخی، مذهبی، فرهنگی و سیاسی زیادی دارد. بنابراین ضروری می‌نمود تا پژوهش‌ها و تحقیقاتی دربارۀ ابعاد مختلف نسخ خطی این کتابخانۀ مهم انجام گیرد و مشخصات «شکلی، موضوعی و فهرستی» آن‌ها بررسی گردد. در تحقیقاتی که طی یک سال بر این نسخه‌های خطی انجام گرفت، روشن شد که «جدای از آثار عربی، حدود 44 اثر این کتابخانه به زبان فارسی است که برخی از آن‌ها مربوط به سال‌های 577ق و 610ق و 699ق می‌باشد. نسخ این کتابخانه، شامل موضوعات متنوعی هستند که بیشترین موضوع در آن، فقه و اصول است. همچنین بسیار قابل توجه است که کتابخانۀ ابن‌خاتون، از جهت تعداد نسخه‌های کهن، منحصربه‌فرد و بی‌نظیر می‌باشد؛ به طوری که حدود چهل نسخۀ کهن متعلق به قرن هفتم و ماقبل آن را داراست».