تاثیر رسمیت یافتن مذهب تشیع بر هنر خوشنویسی و نگارگری دورۀ صفویه

حکومت صفویه آغازگر دورۀ نوینی در تاریخ ایران بود. صفویان با رسمیت بخشیدن به مذهب تشیع، تاثیری ژرف بر ساختار سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و مذهبی ایران گذاشته و پایه‌گذار دولتی ملی بودند. آنان سعی داشتند از راه‌های گوناگون برای ایدئولوژی خود کسب مشروعیت کنند. در این راستا یکی از راهکارهای تبلیغ اندیشه‌های مذهب تشیع، حمایت از هنر و هنرمندان بود. هنر در این دوره مورد توجه خاص شاهان و اشراف صفوی قرار گرفت و رسمیت یافتن مذهب تشیع نیز بر هنرهای مختلف از جمله خوشنویسی و نگارگری تاثیرگذار بود. این مقاله با شیوه‌ای کتابخانه‌ای و با روش توصیفی- تحلیلی در پی پاسخ به این سوال است که رسمیت یافتن مذهب تشیع چه تاثیری بر هنر خوشنویسی و نگارگری داشته است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که رسمیت یافتن تشیع بر این هنرها از دو جهت قابل بررسی است؛ نخست، بازتاب نمادها و شعائر مذهبی در متون تاریخی. دوم، استفاده از نمادها و شعائر مذهبی در آثاری چون معماری، ظروف فلزی، سکه‌ها و سایر ابزارآلات که به‌صورت کتیبه‌ها و حکاکی خطوط مختلف در آثار خوشنویسان مشاهده می‌شود یا در تزیین نسخ خطی توسط نگارگران به کار رفته است.