بررسی و تحلیل ادلۀ لزوم استیذان از زوج در حج مستحبی زوجه

هدف از این پژوهش آن است که ادلۀ لزوم استیذان از زوج در حج مستحبی زوجه را بررسی و تحلیل کند. این پژوهش با روش مطالعات کتابخانه‌ای و به شیوۀ توصیفی‌‌تحلیلی انجام شده و با مراجعه به ادلۀ فقهی، اطلاعات لازم به دست آمده و تجزیه و تحلیل گردیده است. بررسی‌ها حاکی از آن است که چند گروه از ادله بر لزوم استیذان از زوج در حج مستحبی زوجه مورد استناد قرار گرفته‌اند. برخی روایات و ادلۀ عام قرآنی مانند آیۀ (بقره/223) و آیۀ (نساء/34) بر لزوم رعایت حق استمتاع زوج تاکید دارند و لذا اگر رفتاری مانند حج مستحبی زوجه در تعارض با آن باشد، منهی‌عنه است. ادلۀ روایی عامی نیز بر لزوم توجه به حق استمتاع زوج دلالت دارند و از عدم تعلق نفقه به زنی که بدون اجازۀ همسرش از منزل خارج شده است، سخن می‌گویند. بررسی و تحلیل ادلۀ خاص و عام، پژوهشگر را به این مهم رهنمون کرد که ادلۀ خاص (روایات) برای اثبات نیاز به اذن شوهر در انجام این فریضه به‌علت ضعف سندی یا اشکال دلالی ناکافی به نظر می‌رسد. ادلۀ عام که بر حرمت خروج زن از منزل دلالت می‌کند، به‌نحو «اطلاق» نیست؛ بلکه تنها خروج «قهرگونه» و «خروج بی‌بازگشت» حرام و ممنوع است و در حج مستحبی که نه «حالت قهر» وجود دارد و نه «قصد عدم بازگشت»، نمی‌توان حرمت خروج زوجه را قائل شد.

an examination and analysis of the poofs for the obligation to obtain the husband’s permission for a wife’s recommended pilgrimage (hajj mustahabb)

the goal of this note is to examine and analyze the proofs for the obligation of a wife’s seeking her husband’s permission for performing a recommended pilgrimage (arabic:  حج مستحبیhajj mustahabbi). the study is conducted a library-based research method in a descriptive‑analytical method;  by refering to the islamic jurisprudential evidences , the necessary information has been collected and analysed. the findings express that several groups of proofs have been invoked in support of the obligation to obtain the husband’s permission for a wife’s recommended pilgrimage. some islamic narrations and general qurʾānic proofs, such as the verse in sura al‑baqarah (2:223) and the verse in sura an‑nisāʾ (4:34), emphasize the necessity of respecting the husband’s right to the legal enjoyment(arabic: حق الاستمتاع ḥaqq al‑istimtāʿ). therefore, if an act such as the wife’s recommended pilgrimage conflicts with that right, it is prohibited. general narrational evidences point to the necessity of observing the husband’s right of enjoyment and indicate  the non‑entitlement to maintenance (arabic: نفقه nafaqeh)for a woman who leaves the house without her husband’s permission. the study and analysis of particular and general proofs led the researcher to the conclusion that the particular proofs (the narrations) seem that they  are insufficient to prove the requirement of the husband’s permission for this recommended pilgrimage because of weaknesses in their chains or problems in their meaning (hadiths meaning). the general proofs that indicate the prohibition of a woman’s leaving the house is not absolute; rather, only departure in a state of estrangement or departure with no intention of return is forbidden and prohibited. in the case of a recommended pilgrimage, where neither a state of estrangement nor an intention of permanent departure exists, one cannot assert the prohibition of the wife’s departure.