نقد نظریه وهابیت در مسئله کفر به طاغوت در پرتو آموزه های مذاهب اسلامی

مفهوم «کفر به طاغوت» از مفاهیم بنیادین قرآن کریم و آموزه‌ های کلامی اسلام است که پیوندی وثیق با توحید عبادی و نفی حاکمیت غیرالاهی دارد. با وجود اتفاق نظر مذاهب اسلامی بر اصل نفی طاغوت، در تفسیر معنا، حدود و مصادیق آن اختلاف دیدگاه‌ هایی شکل گرفته است. در این میان، جریان وهابیت با ارائۀ قرائتی موسّع و انحصارگرایانه از مفهوم «طاغوت»، آن را به عرصه‌ های گسترده‌ای از حیات اجتماعی و سیاسی مسلمانان تعمیم داده و از این رهگذر، «کفر به طاغوت» را به معیاری برای داوری دربارۀ ایمان و اسلام دیگر مسلمانان تبدیل کرده است. پژوهش حاضر با روش تحلیلی ‌توصیفی و رویکرد مقایسه‌ای میزان هم خوانی قرائت وهابیت از مسئلۀ «کفر به طاغوت» را با آموزه‌های کلامی مذاهب اسلامی بررسی می‌ کند. یافته‌ های تحقیق نشان می ‌دهد اختلاف اساسی میان وهابیت و مذاهب اسلامی، نه در اصل نفی طاغوت، بلکه در توسعۀ ناموجه مفهوم «طاغوت»، خلط مراتب کفر، نادیده ‌گرفتن ضوابط احتیاط‌ آمیز تکفیر و تعمیم حکم کفر به مسلمانان است. بر اساس آموزه‌ های مذاهب اسلامی، قرائت وهابی از طاغوت با مبانی کلامی رایج سازگار نیست و پیامد های تکفیری ‌اش فاقد پشتوانۀ معتبر کلامی است. این پژوهش با روشن ‌سازی این تعارض، به تبیین مرز میان توحید قرآنی و قرائت‌ های ایدئولوژیک از آن کمک می ‌کند.