بازتعریف « طالبان » در پرتو آموزه ‌های دینی و نظام حکمرانی

بازشناسی ماهیت هستی‌ شناسانۀ طالبان، به‌ویژه پس از استقرار مجدد در ساختار قدرت، همواره دستخوش تعاریف تقلیل ‌گرایانه بوده است. غالب آثار پژوهشی موجود، این پدیده را در دوگانۀ «قومیت‌گرایی پشتون» یا «فرقه‌گرایی مذهبی» محصور کرده‌اند؛ رهیافتی که به دلیل انطباق ‌نداشتن با واقعیت‌ های میدانی و الگوی حکمرانی فعلی دچار گسست تحلیلی شده است. مسئلۀ اصلی این پژوهش نارسایی همین تعاریف موجود و لزوم بازشناسی دقیق این جریان فراتر از برچسب ‌های رایج و ارائۀ تعریفی جامع از هویت طالبان است که توانایی تبیین کنش‌ های سیاسی و ساختار دولت‌ سازی آن ‌ها را داشته باشد. روش تحقیق در این مقاله توصیفی‌ تحلیلی با اتخاذ رویکرد «درون‌ گفتمانی» است؛ بدین معنا که به‌ جای اتکا بر تحلیل‌ های برون‌نگر، مولفه‌ های هویتی این جریان از طریق واکاوی عمیق اسناد راهبردی، متون فقهی و سخنان رهبران امارت اسلامی استخراج شده است. یافته‌ ها نشان می‌ دهد طالبان «گروهی با دغدغۀ تشکیل حکومت و هدفِ اجرای شریعت بر بستر فقه حنفی و کلام دیوبندی» است که ذیل عنوان «طرحِ دولت ‌سازی مبتنی بر سیاست شرعیه» و با خروج جریان ‌های سکولار و وهابی از دایرۀ هویت خود، با هفت دلیل متقن اثبات می‌شود: 1. سخنان موسس در نفی دولت ائتلافی و تاکید بر خلوص عقیدتی؛ 2. بازتولید نظریۀ احیای خلافت شاه ‌ولی ‌الله در مدارس دیوبندی؛ 3. انطباق کامل لایه‌ های کلامی، فقهی و سیاسی؛ 4. عملکرد فراقومی در حکمرانی با انتصاب متخصصان و غیرپشتون‌ها؛ 5. نگاه ابزاری به امنیت و وحدت ارضی برای اجرای شریعت؛ 6. تقابل بنیادین با دموکراسی غربی؛ و 7. بسامد معنادار شعارهای سه‌گانۀ «امارت، شریعت و امنیت». مجموع این شواهد، طالبان را جریانی فراتر از قومیت و با هدف نفی طاغوت و تاسیس نظام متمرکز شرعی معرفی می‌ کند.

a new redefinition of the taliban in light of religious teachings and the political arena

recognizing the ontological nature of the taliban, especially after their re-establishment in the power structure, has always been subject to reductionist definitions. most of the existing research literature has confined this phenomenon to the binary of pashtun nationalism or religious sectarianism, an approach that has suffered from an analytical break due to its incompatibility with the field realities and the current governance model. the main issue of this research is the inadequacy of these existing definitions and the need to accurately recognize this movement beyond the common labels and provide a comprehensive definition of the taliban identity that is capable of explaining their political actions and state-building structure. the research method in this study is descriptive-analytical, adopting an intradiscursive approach; meaning that instead of relying on external analysis, the identity components of this movement have been extracted through an in-depth analysis of strategic documents, jurisprudential texts, and statements by the leaders of the islamic emirate.the findings show that the taliban is a group concerned with forming a government and aiming to implement sharia on the basis of hanafi jurisprudence and deobandi theology, which is proven under the title of a state-building plan based on sharia politics and with the exclusion of secular and salafi movements from its identity circle by seven solid reasons: 1. the founder's statements in rejecting a coalition government and emphasizing ideological purity; 2. reproduction of the theory of restoring the caliphate of shah waliullah in deobandi schools; 3. complete alignment of theological, jurisprudential, and political layers; 4. transethnic performance in governance by appointing experts and non-pashtuns; 5. an instrumental view of security and territorial unity for implementing sharia; 6. fundamental opposition to democracy; and 7. the significant frequency of the three slogans of emirate, sharia, and security. all of this evidence introduces the taliban as a movement that goes beyond ethnicity and aims to establish a centralized sharia system.