گذار از پداگوژی چندفرهنگی به پداگوژی میان‌فرهنگی

هدف از نگارش این نوشتار تبیین ضرورت گذار از پداگوژی چندفرهنگی به پداگوژی میان‌فرهنگی است. در این نوشتار می‌کوشیم روی این پرسش‌ها کندوکاو کنیم: پداگوژی میان‌فرهنگی مبتنی بر فلسفه میان‌فرهنگی چیست؟ چه تفاوت‌هایی میان پداگوژی چندفرهنگی و پداگوژی میان‌فرهنگی وجود دارد؟ رویکرد میان‌فرهنگی برای دستیابی به اهداف آموزش چندفرهنگی کاراتر است یا رویکرد چندفرهنگی؟ روش پژوهش تحلیلی و نظری است و مهم‌ترین نتیجه نوشتار اینست: از آنجایی که انگاره بنیادین پداگوژی چندفرهنگی یعنی همگن، فروبسته و مجزا در نظر گرفتن فرهنگ‌ها، توصیف دقیقی از وضعیت جهان متکثری که در آن زندگی می‌کنیم نیست، در دستیابی به اهداف خود از جمله ترویج صلح و دوستی، احترام به ارزش‌ها، عقاید، دیدگاه‌ها و پیشینه‌های فرهنگی مختلف و دوری از تعصب و نژادپرستی و قوم‌پرستی ناتوان است. در مقابل، پداگوژی میان‌فرهنگی با فهم تکثر و وجود پولی‌لوگی انسان‌ها و تاکید بر یادگیری مشارکتی و فرآیندی در تحقق اهداف آموزش چندفرهنگی موفق‌تر است و به طور کلی با شرایط و مناسبات فرهنگ‌های درهم‌تنیده و متکثر زمانۀ ما سازگاری بیشتری دارد. در پداگوژی چندفرهنگی مرزهای درهم‌تنیدۀ فرهنگ‌ها و فضای معاصرت و مناسبات آنها به‌درستی درک نشده و صرفاً به دنبال فراهم آوردن تمهیداتی برای احترام (غالباً) سطحی به اقلیت‌هاست. با چنین رویکردی امکان هم‌آفرینی و یادگیری مشارکتی سلب می‌شود. پداگوژی میان‌فرهنگی برخلاف پداگوژی چندفرهنگی سعی می‌کند به‌اندازۀ کافی فرآیندی و شبکه‌ای شود تا به دیدگاه‌های مختلف هم حق برابر دهد و خود را همراه همۀ مواضع کند و مانع از آن شود که موضعی خاص مدعی انحصار حقیقت شود. بنابراین پداگوژی میان‌فرهنگی از یک‌سو موجب یادگیری مشارکتی و رفلکتیو می‌شود و از سویی دیگر تمرین احترام به دیگری و دوری از هرگونه تعصب را در بنیان خود می‌پروراند و برخلاف رویکرد آموزش چندفرهنگی از جنس تسامح، روابط سطحی و احترام دست دوم نیست.