جلسات خانگی زنان به‌مثابه منابع پنهان حل مسائل اجتماعی

بانوان هدف و عامل بسیاری از تغییرات فرهنگی و اجتماعی به شمار می‌روند. بخش زیادی از شاخص‌های دینی، فرهنگی و اجتماعی که در سال‌های اخیر دچار تغییراتِ معمولاً ناخوشایند شده‌اند، محصول تغییر نگاه، سبک زندگی و دین‌داری زنانِ ایرانی است که هم خودشان نیمی از جمعیت کشور را تشکیل می‌دهند و هم به‌عنوان مادر، همسر، خواهر و دختر، تاثیر به‌سزایی بر بسیاری از مردانِ پیرامونشان دارند. آموزش‌وپرورش، دانشگاه، صداوسیما، سینما، کتاب و فضای مجازی از جمله‌ی ابزارهای رایج و در دسترس برای سیاست‌گذاری و مدیریت فرهنگی در همه‌ی جوامع و جامعه‌ی ما است؛ اما در کنار این‌ها، «جلسات خانگی زنانه» نیز جزو پدیده‌های بسیار رایج در میان زنان طبقات گوناگون (به‌ویژه طبقات پایینی و متوسط و بیش از همه زنان خانه‌دار) است که هرچند سابقه‌ای دیرینه و سنتی دارد، اما توانسته خود را در فضای مدرن کنونی هم تداوم ببخشد. این جلسات از بدیع‌ترین نهادهای مذهبی جامعه ما است که خوانِ بابرکتِ فرهنگ و معارف عالی اسلامی و شیعی را تا کنج خانه‌ها و درون خانواده‌های ایرانی گسترده است؛ اما این ظرفیت ارزشمند، اصیل و درحال‌توسعه هم‌چنان جزو ناشناخته‌ترین پدیده‌های اجتماعی است و به فقر علمی درباره‌ی آن دچاریم. منابع پنهان در ادبیات نوآوری اجتماعی به مجموعه‌ای از ظرفیت‌ها، توانمندی‌ها و ظرفیت‌هایی اشاره دارد که به‌طور معمول در فرآیندهای اجتماعی، سیاسی و اقتصادی نادیده گرفته می‌شوند، اما می‌توانند نقش مهمی در حل مسائل اجتماعی ایفا کنند. در این مقاله با رویکرد کیفی و مبتنی بر تجربیات مبلغان، فعالان و مدیران جلسات خانگی زنانه به ظرفیت‌های اجتماعی این نهاد دینی پرداخته‌ایم.