تاثیر فرهنگ سرمایه‌داری بر شکل‌گیری سلبریتی مذهبی و نمایشی شدن دین

ساختارهای جامعه بر یکدیگر اثرگذار هستند و لذا ساختارهای فرهنگی، اقتصادی و سیاسی به‌طور متقابل بر یکدیگر اثر می‌گذارند. ساختار اقتصادی ایران، ساختاری سرمایه‌سالارانه است. این ساختار بر ساختار فرهنگی و از جمله فرهنگ مذهبی جامعه ایران تاثیرات خاص خود را دارد. در این میان، آیین‌های مذهبی نیز متاثر از ساختارهای اقتصادی جامعه ایران، تغییر کرده‌اند و ویژگی‌هایی برآمده از فرهنگ سرمایه‌دارانه پیدا کرده‌اند. در این مقاله تلاش می‌شود تا این تاثیر با ذکر نمونه‌هایی تبیین گردد. نتایج نشان می‌دهد که از جمله تاثیرات فرهنگ سرمایه‌سالارانه، «کالایی شدن» فرهنگ مذهبی جامعه ایران است که در آیین‌های دینی نمود یافته است و آن را تبدیل به «کالایی» کرده که صرفاً باید مصرف شود، بدون آنکه معنا و مفاهیم عمیق آن مورد توجه قرار گیرد. نمایشی شدن آیین‌های مذهبی با هدف «سرگرم سازی» از دیگر ویژگی‌های فرهنگ مذهبی متاثّر از سرمایه‌داری است. علاوه بر این، مداحان از روضه‌خوانِ صِرف تغییر جایگاه داده و در جایگاه سلبریتی مذهبی ایفای نقش می‌کنند که خود آن برآمده از روابط کالایی و برندینگ در فرهنگ سرمایه‌محور است.