بازخوانی تعریف و اهمیت هیات‌های عزاداری مبتنی بر نگاه تمدّنی به روایات و مناسک عزاداری بر اساس آراء آیت‌الله میرباقری

هیات‌های عزاداری یکی از مهم‌ترین و تاثیرگذارترین مناسک در تاریخ تشیّع بوده‌اند. در میان صاحب‌نظرانی که در این تشکّل عظیم نظریه‌پردازی کرده‌اند؛ رویکردها، سلایق و در نتیجه اختلاف نظرات فراوانی وجود دارد. باید توجّه داشت فهم صحیح از جایگاه هیات در امّت‌سازی شیعی، اولاً نیازمند رجوع به آیات، روایات، سیره و سنّت ائمّه‌ی اطهار بوده و ثانیاً نیازمند روش‌شناسی صحیح برای درک درست قول و فعل این بزرگواران است؛ تا بتوان گستره و عظمت قول و فعل ائمه‌ی‌اطهار را به دور از انحرافات و تحریفات و کج‌فهمی‌ها فهم کرد. با رجوع به آیات و روایات، می‌توان گفت که هیئات، منازل سلوک جمعی هستند. بدین‌معنا که با شرکت در مجالس عزاداری، انسان بلاکش مصائب معصومین می‌شود. بکاء، وجود انسان را گداخته و روح او را به ساحت ولایت گره می‌زند. وقتی روح انسان به ائمّه‌ی اطهار گره خورد، به مقام معیّت و سلوک با امام می‌رسد. حال باید دانست که هیئات، منازل سلوک جمعی هستند. بدین معنا که هیئات، قلوب جامعه‌ی مومنین را به ساحت ولایت گره زده و سبب می‌شود جامعه با مصائب و بلای ائمه‌ی‌اطهار سالک شود. سلوک جمعی با امام، مقدمه‌ی امّت‌سازی ولایی است. بدین‌معنا که وقتی قلوب مومنین با امام گره خورد، روابط اجتماعی نیز بر محور ولایت ائمه‌ی‌اطهار شکل می‌گیرد. عالی‌ترین ثمره‌ی سلوک جمعی، مهیّا شدن جامعه برای ظهور امام زمان است. در مقاله‌ی حاضر به تبیین و تفصیل مولفه‌ها و مقدمه‌های ذکر شده پرداخته شده است.