آیین‌های عاشورایی و حل تضادهای اجتماعی؛ نگاهی به دو آیین عاشورایی در روستای کنگِ شهرستانِ طرقبه شاندیز، خراسان رضوی

آیین‌ها را می‌توان به‌مثابه پنجره‌ای به‌سوی حیات اجتماعی، فرهنگی و تاریخی جوامع در نظر گرفت. در چنین نگاهی به آیین، مطالعه و تامل بر آیین‌ها و نظام‌های آیینی فرصتی را برای فهم اجتماعی و فرهنگی جوامع در اختیار پژوهشگرانِ اجتماعی قرار می‌دهد. آیین‌ها در طول تاریخ در بستر جامعه‌ی ایرانی همواره واجد کارکردها و دلالت‌های گسترده و متنوعی بوده‌اند. در این میان آیین‌های عاشورایی در ایرانِ شیعی همواره در قامت عناصری موثر در ساختِ جامعه‌ی ایرانی از حیث شکل‌دهی و استمرار آن مطرح بوده‌اند. در این چارچوب مطالعه‌ی حاضر به بررسی بخشی از نظام آیینی حسینی مردم روستای کنگ از توابع شهرستان طرقبه شاندیز در استان خراسان رضوی در مسیر فهم دلالت‌های اجتماعی آن می‌پردازد. پژوهش حاضر از نظر روش‌شناسی در جنبش روش‌شناختی کیفی قرار می‌گیرد. در میان رویکردهای کیفی با توجه به ماهیت موضوع و اهداف پژوهش، از روش مردم‌نگاری جهت توصیف فرهنگی نظام آیینی مورد مطالعه استفاده شده است. تنوع اجتماعی و قومی را می‌توان به‌عنوان یکی از ویژگی‌های جامعه‌ی کنگ در نظر گرفت. این تنوع در گذر زمان خود گروهی از تعارضات را در سطح جامعه‌ی مورد مطالعه ایجاد کرده است. تلاشِ پژوهشِ حاضر توجه به موضوع اخیر از خلال توصیفِ فرهنگی بخشی از نظامِ آیینی حسینی مردم روستای کنگ در دهه‌ی اول ماه محرم است. نتایج پژوهش حاضر حاکی از آن است که نظام آیینی عزاداری حسینی کنگ به‌طور عام و آیین‌های «حسن حسین» و آیین «علم‌گردانی» به‌صورت خاص در جامعه‌ی کنگی به‌مثابه عناصری در تخفیف و مدیریت تعارضات و تنش‌های محلی در سطح درون‌گروهی و برون‌گروهی نقش‌آفرینی می‌کنند.