مطالعه تاثیر سیاسی و اجتماعی روضه‌های خانگی در مکتب نجف

حوزه‌های علمیه از گذشته تاکنون خاستگاه آراء و اندیشه‌های گوناگونی بوده‌اند که منهج فکری هرکدام را شکل می‌داده‌اند. این منهج‌های فکری نشانگر رویکردهای هر حوزه به مسائل سیاسی و اجتماعی دوران مختلف نیز بوده‌اند، به‌گونه‌ای که بر اساس این رویکرد، افراد مطرح آن و همچنین مکان شکل‌گیری و پایگاه آن حوزه را «مکتب» نامیده‌اند؛ مانند مکتب قم، مکتب سامرا و مکتب نجف. مکتب نجف با قدمتی هزارساله، همواره مرکز تجمع بزرگان تشیع بوده است. افراد شاخص این مکتب شامل شیخ طوسی، علی بن کرکی، احمد بن محمد اردبیلی، سید مهدی بحرالعلوم، شیخ محمدحسن نجفی، شیخ مرتضی انصاری و آخوند ملّامحمدکاظم خراسانی می‌شوند که هر کدام نقش ویژه‌ای در توسعه علوم دینی و فقهی داشته‌اند. این مکتب به علت قدمت و اثرات بی‌بدیل خود در تاریخ تشیع، همواره مرکز احیای سنت‌های دینی از جمله عزاداری برای اهل‌بیت عصمت و طهارت بوده است. علمای این مکتب با برگزاری مجالس عزاداری خانگی به احیای امر اهل‌بیت می‌پرداخته‌اند که این جلسات آثار سیاسی و اجتماعی مختلفی بر جای می‌گذاشته است. در این مقاله، با استفاده از روش مصاحبه نیمه‌ساختاریافته، به دنبال مطالعه تاریخی این اثرات سیاسی و اجتماعی منبعث از روضه‌های خانگی هستیم تا به تبیینی از عملکرد این نهاد اثرگذار در تاریخ تشیع برسیم. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که این مجالس نقش مهمی در تقویت و ترویج ایده‌های مقاومت و همبستگی اجتماعی در مکتب نجف ایفا کرده‌اند.