نقد توسعه مفهوم «ارز» به «رمزارز» در دادنامه هیات تخصصی بانکی و مالیاتی دیوان عدالت اداری

از نخستین چالش‏‌های ایجاد و توسعه رمزدارایی‌ها، تعیین ماهیت و به‌کارگیری رویکرد صحیح حقوقی در فقدان چارچوب قوانین و مقررات مرتبط است. در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران نبود قوانین و مقررات روشن در موضوع رمزدارایی‌ها منتج به این شده است که در رویه قضایی، بدون توجه به ادبیات تخصصی مسئله، وجه غالب در رسیدگی محاکم به پرونده‌های مرتبط با رمزدارایی‎‌ها منجر به تکیه بر گرته‎‌برداری لغوی، قیاس و تعمیم احکام دیگر بر موضوع شود. چنین نقصی منجر به ابهام در رسیدگی قضایی و صدور دادنامه‌های متناقض شده است. هیات تخصصی بانکی و مالیاتی دیوان عدالت اداری بر خلاف اصول و قواعد حقوقی، در دادنامه شماره 660-9909970906010648 مورخ 1399.04.16 بدون توجه به این‌که تغییر عنوان و الفاظ موجب التزام اشخاص به آثار آن است، مفهوم واژه «ارز» را به «رمزارز» تسری داده و زمینه تفسیر موسع قوانین کیفری را فراهم نموده است. دادنامه مذکور بر خلاف اصول متعدد قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و قواعد فقهی و حقوقی از قبیل اباحه، حاکمیت قانون، عدم صلاحیت در حقوق عمومی، قبح عقاب بلابیان، حرمت مال، آزادی معاملات و قراردادها و حفظ حقوق مکتسبه اشخاص است. پژوهش حاضر، با استفاده از روش توصیفی‌ ‌ تحلیلی و با مراجعه به منابع کتابخانه‌ای و بررسی آراء قضایی ایران، ضمن تبیین مفاهیم تخصصی، تعارض دادنامه فوق را با قواعد و اصول حقوقی حاکم بر نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران بررسی و با تبیین مبانی حقوقی، استدلال هیات تخصصی بانکی و مالیاتی دیوان عدالت اداری را تحلیل انتقادی نموده‌ است.

criticism of the expansion of the concept of 'foreign currency' to 'crypto-currency' in the judgment of the banking and taxation specialized panel of the administrative court of justice

one of the first challenges in the creation and development of crypto-assets is determining the nature and applying the correct legal approach in the absence of a framework of laws and regulations. in the legal system of the islamic republic of iran, the lack of clear laws and regulations on the subject of crypto-assets has resulted in the fact that in judicial practice, regardless of the specialized literature on the issue, the dominant aspect in the handling of cases related to crypto-assets by courts has led to relying on literal interpretation, analogy, and generalization of other rulings on the subject. such a defect has led to ambiguity in judicial proceedings and the issuance of contradictory rulings. contrary to legal principles and rules, the specialized banking and taxation panel of the administrative court of justice, in ruling no. 660-9909970906010648 dated 1399.04.16, without considering that changing the title and words binds individuals to its effects, has extended the concept of the word currency to cryptocurrency and has provided the basis for a broad interpretation of criminal laws. the aforementioned ruling is contrary to numerous principles of the constitution of the islamic republic of iran and jurisprudential and legal rules such as permissibility, rule of law, lack of jurisdiction in public law, the ugliness of the eagle, the sanctity of property, freedom of transactions and contracts, and the protection of acquired rights of individuals. the present study, using a descriptive-analytical method and referring to library sources and reviewing iranian judicial opinions, while explaining specialized concepts, has examined the conflict of the aforementioned ruling with the legal rules and principles governing the legal system of the islamic republic of iran and, by explaining the legal foundations, has critically analyzed the reasoning of the specialized banking and tax panel of the administrative justice court.