تحلیل اقتصادی سیاست جنایی پولی- بانکی: بررسی مواد منتخب قانون بانک مرکزی ایران (1402)

این پژوهش به تحلیل اقتصادی سیاست جنایی پولی-بانکی با تمرکز بر مواد منتخب قانون جدید بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران (1402) می‌پردازد. از نظر هدف، یک تحقیق کاربردی-توسعه‌ای است که با روش توصیفی-تحلیلی و رویکرد تحلیل اقتصادی حقوق انجام می‌شود. سوال اصلی پژوهش این است که تحلیل اقتصادی مواد منتخب کیفری قانون بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران (1402) با استفاده از ابزارهای تحلیل اقتصادی حقوق شامل تحلیل هزینه-فایده، مطلوبیت، تعادل، تحلیل هنجاری، تحلیل اثباتی و معیارهای کارایی پارتو و کالدور-هیکس چگونه نشان می‌دهد که این مواد توانسته‌اند ضمانت اجراهای کارآمد و بازدارنده‌ای را برای حمایت از سیاست‌های پولی و بانکی کشور ایجاد کنند؟ یافته‌ها نشان می‌دهد قانون جدید بانک مرکزی گام‌های مثبتی در جهت تقویت نظام کیفری بانکی برداشته و تا حد قابل توجهی ضمانت اجراهای کارآمد برای حمایت از سیاست‌های پولی و بانکی فراهم کرده است. پیش‌بینی سازوکارهای متنوع کیفری، مدنی و اداری، توجه به تفاوت انگیزه‌های اقتصادی در بخش عمومی و خصوصی، و طراحی مجازات‌های مالی به صورت مضربی از منافع نامشروع، نشان‌دهنده درک صحیح اصول تحلیل اقتصادی حقوق در این قانون است. با این حال، چالش‌های اجرایی متعددی همچنان وجود دارد؛ از جمله عدم شفافیت اطلاعاتی، فقدان سیستم‌های یکپارچه نظارتی، عدم تناسب برخی مجازات‌ها با هزینه‌های اجتماعی جرایم بانکی، عدم تعدیل مبالغ جریمه متناسب با تورم، فقدان معیارهای دقیق برای محاسبه خسارات، و یکسان‌انگاری برخی مجازات‌ها بدون توجه به شدت و گستره تخلف.

economic analysis of monetary-banking criminal policy: a review of selected articles of the central bank of iran law (2023)

this research examines the economic analysis of criminal policy in the monetary and banking sector, with a focus on selected articles from the new law of the central bank of the islamic republic of iran (2023). in terms of purpose, it is an applied-developmental study conducted through a descriptive-analytical method and an economic analysis of law approach. the central research question is: how does the economic analysis of selected criminal provisions of the central bank law (2023), using tools of economic analysis of law such as cost-benefit analysis, utility, equilibrium, normative analysis, positive analysis, and efficiency criteria like pareto and kaldor-hicks, demonstrate that these provisions have established effective and deterrent enforcement mechanisms to support the country’s monetary and banking policies? the findings indicate that the new central bank law has taken significant steps toward strengthening the banking criminal system and has, to a considerable extent, provided effective enforcement mechanisms to support monetary and banking policies. the inclusion of diverse criminal, civil, and administrative mechanisms, attention to the differences in economic incentives between the public and private sectors, and the design of financial penalties as multiples of illicit gains reflect a proper understanding of the principles of economic analysis of law in this legislation. however, several implementation challenges persist, including lack of informational transparency, absence of integrated supervisory systems, disproportion between certain penalties and the social costs of banking crimes, failure to adjust fines in line with inflation, lack of precise criteria for calculating damages, and uniform application of certain penalties without regard to the severity and scope of violations.