ارزشیابی برنامه‌های تلویزیونی شبکه آموزش: مطالعه موردی درس ریاضی

زمینه و اهداف: با انتشار ویروس کرونا، همه گروه های سنی در یادگیری در معرض این ویروس خطرناک قرار گرفتند. دولت ها برای جلوگیری از شیوع بیشتر این ویروس، حتی مجبور به تعطیلی آموزشگاه ها نیز شدند. بسیاری از کشورها از جمله ایران برای جلوگیری از متوقف شدن آموزش، از تلویزیون، رادیو و اپلیکشن های آموزشی استفاده کردند. در این راستا هدف از انجام این پژوهش، ارزشیابی برنامه های تلویزیونی شبکه آموزش: مطالعه موردی درس ریاضی به منظور توجه به اصول آموزشی است.روش ها: برای رسیدن به این هدف از روش تحلیل محتوای کمی استفاده شده است. جامعه آماری پژوهش، برنامه‌های تلویزیونی شبکه آموزش در درس ریاضی برای پایه پنجم ابتدایی در نیم سال دوم 1402-1403 بود که توسط 20 معلم و در مجموع 9 ساعت مورد ارزیابی قرار گفت. ابزار مورد استفاده چک لیست‌های ارائه شده توسط پژوهش‌ قبلی بود. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها ازt تک نمونه‌ای استفاده شد و همچنین برای رتبه‌بندی میزان رعایت اصول طراحی آموزشی در برنامه‌های تلویزیونی شبکه آموزش در درس ریاضی از آزمون فریدمن استفاده شد. یافته ها: پس از تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار spss نتایج حاصل از t تک نمونه ای نشان داد که اصول طراحی آموزشی، بعد فنی، بعد محتوا و بعد طرح تدریس معنی دار بودند اما از بین مولفه های طرح تدریس، مولفه های جلب و حفظ توجه، تامل و تفکر، بازخورد و تقویت یادگیری، کاربرد، ارزیابی و جمع بندی مطالب ارائه شده معنی دار نبودند و همچنین نتایج حاصل از رتبه بندیفریدمن نیز نشان داد که به ترتیب بعد فنی، محتوا و طرح تدریس در برنامه های تلویزیونی شبکه آموزش در درس ریاضی بیشتر رعایت شده است.نتیجه گیری: نتایج به دست آمده از پژوهش حاکی از آن است که برنامه های تلویزیونی شبکه آموزشبر یادگیری دانش آموزان پایه پنجم موثر بوده است ولی طراحان آموزشی برای بهبود کیفیت یادگیری فراگیران در شبکه آموزش در درس ریاضی باید به مولفه های جلب و حفظ توجه، تامل و تفکر، بازخورد و تقویت یادگیری، کاربرد، ارزیابی و جمع بندی مطالب ارائه شده از بعد طرح تدریس توجه بیشتری داشته باشند. جهت افزایش کیفیت یادگیری فراگیران به طراحان این شبکه توصیه میشود که در تولید برنامه های شبکه آموزش برای تامل و تفکر دانش آموزان، در آموزش خود، روش هایی به کاربرده شود که بتواند فراگیر را به چالش بکشد و آنها را در موقعیت های چالش برانگیز قرار دهند و برای تثبیت مطالب در ذهن فراگیران، بازخوردی صحیح و به موقع از فراگیران بگیرد.همچنین در ابتدای هر فصل، اطلاعاتی درباره کاربرد و اهمیت موضوعات آن فصل به فراگیران ارائه شود و در پایان هر جلسه آموزشی، جمعبندی و خلاصه مطالب را در اختیار دانش آموزان قرار دهند. برای جلب توجه و ایجاد انگیزه از انواع بازی های جذاب آموزشی، داستان ها و فیلم و عکس مرتبط با موضوع استفاده کنند.

evaluating the educational tv programs: a case study in mathematics education

background and objectives: with the spread of the coronavirus, all age groups were exposed to this dangerous virus. governments were forced to close schools to prevent further spread. many countries, including iran, utilized television, radio, and educational applications to prevent education from stopping. in this regard, the purpose of this research is to evaluate the television programs of the educational network: a case study of mathematics lessons.methods: to achieve this goal, a quantitative content analysis method was used. the statistical population of the research comprised the television programs of the educational network’s mathematics curriculum for the fifth grade of elementary school in the second half of the 2023-2024 academic year.a total of 9 hours of programming was evaluated by 20 teachers. the tools used were checklists adaptedfrom previous research. a one-sample t-test was used to analyze the data, and friedman’s test was also used to rank the degree of compliance with the principles of educational design in the educational network’s mathematics television programs.findings: after analyzing the data using spss software, the results of the one-sample t-test showed that the principles of educational design, the technical dimension, the content dimension, and the teaching plan dimension were significant. however, among the components of the teaching plan, attracting and maintaining attention, reflection and thinking, feedback, reinforcement of learning, application, evaluation, and summarization of the presented materials were not significant. the results of friedman’s rating also showed that the technical dimension, content, and teaching plan were more strongly observed in the mathematics course in the tv programs of the educational channel.conclusion: the results obtained from the research indicate that the television programs of the educationalnetwork have been effective on the learning of the fifth-grade students. however, the educational designers should pay attention to the components of attracting and maintaining attention, reflection and thinking, and feedback in order to improve the quality of learning for learners in the educationalchannel’s mathematics programs. strengthening learning, application, evaluation, and summarization of the presented materials should also receive more attention in the teaching plan.to increase the learning quality of the learners, it is recommended that the designers of this network usemethods that can challenge the learners and put them in challenging situations during the production of educational network programs. this will promote reflection and thinking in the students’ education.additionally, the content should be structured to ensure correct and timely feedback is provided to thelearners.