پدیدارنگاری فهم و ادراک معلمان از مفاهیم برنامه درسی و برنامه‌ریزی درسی

هدف: مروزه مفهوم برنامه درسی و برنامه‌ریزی درسی وسیع‌تر از تهیه و تدوین رئوس مطالب درسی است و آن عبارت است از پیش‌بینی کلیه فعالیت‌هایی است که دانش‌آموزان تحت رهبری و هدایت معلم در مدرسه (آگاهی خارج از آن) برای رسیدن به هدف‌های معین باید انجام دهند. از این رو هدف از انجام این پژوهش مطالعه انگاره، فهم و ادراک معلمان از مفهوم «برنامه درسی» و «برنامه‌ریزی درسی» و ارائه یک مدل مفهومی بود.روش: رویکرد پژوهش کیفی و راهبرد آن پدیدارنگاری است. ابزار گردآوری داده‌ها مصاحبه نیمه ساختاریافته و میدان پژوهش شامل معلمان ابتدایی شهرستان بوکان بودند. مشارکت‌کنندگان 12 نفر از معلمان زن و مرد بودند که به شیوه نمونه‌ هدفمند انتخاب انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها مصاحبه‌ نیمه‌ ساختاریافته عمیق بود. جهت تحلیل داده‌ها از فرآیند سه مرحله‌ای کدگذاری، باز، محوری و اصلی (انتخابی) استفاده به عمل آمد.یافته‌ها: یافته‌های تحقیق حاکی از آن بود که ادراک و انگاره معلمان نسبت به مفهوم «برنامه درسی» شامل برنامه درسی به‌عنوان یک چارچوب رسمی و الزام‌آور؛ برنامه درسی به‌عنوان یک راهنمای کلی و قابل انعطاف؛ برنامه درسی به‌عنوان یک چالش اجرایی؛ برنامه درسی به‌عنوان یک تجربه زیسته در کلاس درس؛ برنامه درسی به‌عنوان سند رسمی (محتوا و اسناد رسمی مصوب)، برنامه درسی پنهان، برنامه درسی به‌عنوان یک سازه فلسفی و اجتماعی و برنامه درسی به‌عنوان یک سازه شناختی و یادگیری بود. همچنین انگاره و ادراک آن‌ها نسبت به مفهوم برنامه‌ریزی درسی شامل فهم برنامه‌ریزی درسی به عنوان یک فرایند ساختاریافته؛ برنامه‌ریزی درسی بعنوان تجربیات عملی و یادگیری کسب شده، برنامه‌ریزی درسی بعنوان نقشه راه آموزشی، برنامه‌ریزی درسی بعنوان فرایند سازماندهی محتوا، برنامه‌ریزی درسی به‌عنوان طراحی راهبردهای تدریس، برنامه‌ریزی درسی بعنوان مدیریت زمان و منابع، برنامه‌ریزی درسی بعنوان توجه به نیازهای یادگیرندگان، برنامه‌ریزی درسی بعنوان فرایندی پویا و با نگرش، برنامه‌ریزی درسی بعنوان یک فرایند شناختی و تصمیم‌گیری و برنامه‌ریزی درسی بعنوان یک فرایند تعاملی و اجتماعی بود.نتیجه‌گیری: در نتیجه باید اذعان داشت معلمان با توجه به تجربیات عملی و تعاملات خود در محیط آموزشی، درک عمیق و چندبعدی از مفاهیم برنامه درسی و برنامه‌ریزی درسی دارند. این درک‌ها نه‌تنها بر اساس اسناد و چارچوب‌های رسمی، بلکه بر پایه تجربیات زیسته و نیازهای واقعی کلاس درس شکل گرفته است.

phenomenology of teachers' understanding and perception of the concepts of curriculum and lesson planning

objective: the contemporary understanding of curriculum and lesson planning extends beyond the mere preparation of lesson outlines; it encompasses the anticipation of all activities that students, under the guidance of their teachers, are expected to undertake to achieve specific educational goals. thus, the aim of this research is to explore teachers’ thoughts, understanding, and perceptions of the concepts of “curriculum” and “lesson planning” and to propose a conceptual model.method: the research approach is qualitative, and its strategy is phenomenology. the data collection tool used was semi-structured interviews, and the field of research included elementary school teachers in the city of boukan. the participants consisted of 12 male and female teachers who were selected through purposeful sampling. the data collection tool involved in-depth semi-structured interviews. for data analysis, a three-phase coding process was employed, which included open, axial, and selective coding.results: the study’s findings revealed that teachers’ perceptions and interpretations of the term “curriculum” included: the curriculum as a formal and binding framework; a general and flexible guide; an implementation challenge; a lived classroom experience; an official document (encompassing approved content and official records); the hidden curriculum; a philosophical and social construct; and a cognitive and learning framework. furthermore, their insights on the concept of lesson planning consisted of understanding lesson planning as a structured process; practical experiences and acquired knowledge; an educational roadmap; an organization of content; the design of teaching strategies; time and resource management; consideration of learners’ needs; a dynamic and visionary process; a cognitive decision-making activity; and an interactive and social process.conclusion: in conclusion, it must be acknowledged that teachers, based on their practical experiences and interactions within the educational environment, possess a deep and multidimensional understanding of the concepts of curriculum and curriculum planning. these understandings are shaped not only by official documents and frameworks but also by lived experiences and the real needs of the classroom.