رابطۀ ویژگی‌های روان‌شناسی و میزان دانش مالی فردی با ‌ریسک‌پذیری ذهنی و اختلافات مالی سهام‌داران

این تحقیق به بررسی رابطۀ ویژگی‌های روان‌شناختی و میزان دانش مالی فردی با ‌ریسک‌پذیری ذهنی و اختلافات مالی سهام‌داران در بورس اوراق بهادار تهران در سال 1403 پرداخته است. نمونۀ‌ آماری تحقیق که به روش خوشه‌ای- تصادفی سادۀ دردسترس انتخاب گردید، شامل 265 نفر از سهام‌داران بورس تهران بوده است. ابزار جمع‌آوری داده‌ها ‌پرسش‌نامه‌ای بوده که شامل ‌سوالات مختلف در زمینۀ ویژگی‌های روان‌شناختی، دانش مالی، ‌ریسک‌پذیری و اختلافات مالی است. نتایج نشان می‌دهند که بین سواد مالی و ‌ریسک‌پذیری ذهنی سهام‌داران، همچنین بین مهارت‌های محاسباتی و ‌ریسک‌پذیری ذهنی سهام‌داران، ارتباط معناداری وجود دارد. همچنین، بین سواد مالی و اختلافات مالی سهام‌داران و نیز بین مهارت‌های محاسباتی و اختلافات مالی، رابطه‌ای مثبت مشاهده شد. با این حال، رابطۀ بین ‌ریسک‌پذیری ذهنی و اختلافات مالی سهام‌داران معنادار نبوده است. تحقیق همچنین نشان داد که ویژگی‌های شخصیتی و الگوهای ارتباطی خانواده نیز تاثیرات معناداری بر اختلافات مالی و ‌ریسک‌پذیری ذهنی سهام‌داران دارند. این نتایج می‌توانند به‌عنوان مبنای پیشنهادهای مدیریتی و آموزشی برای سهام‌داران و تحلیلگران بازار سرمایه در جهت کاهش اختلافات مالی و ارتقای تصمیم‌گیری‌های مالی به‌کار روند.

the relationship between psychological characteristics and individual financial knowledge with subjective risk-taking and shareholder financial disputes

background and purpose: exposure to financial risk is an inherent part of companyoperations and commercial activity, shaped by broader economic conditions andenvironmental factors. effective financial risk management allows such risks in real-worldcontexts to be identified, assessed, and controlled. as financial systems have grown morecomplex due to technological advancement and financial innovation, risk management hasbecome an essential component of competitiveness for companies and financial institutions.financial developments within product markets and macroeconomic conditions influenceinvestor decisions in the capital market. therefore, identifying investors’ tolerance thresholdsin the face of financial risk is becoming increasingly important for maintaining capital marketstability. this study examines the association between psychological traits and individualfinancial knowledge with subjective risk-taking behaviour and financial disputes amongshareholders listed on the tehran stock exchange in 2024.methodology: this study is applied in nature and adopts a descriptive-correlational approachto data collection and analysis. the descriptive statistics section presented data using barcharts, frequency tables, mean tables, standard errors, and related statistical measures. forinferential analysis, structural equation modelling (sem) was used to test the researchhypotheses. data analysis was conducted using spss and smartpls software. the studysample consisted of 265 shareholders from the tehran stock exchange. data were collectedthrough a structured questionnaire comprising items related to psychological traits, financialknowledge, risk-taking behaviour, and financial disputes.findings: the results indicate a statistically significant relationship between financial literacyand shareholders’ subjective risk-taking and between computational skills and subjective risktaking.a positive association was also identified between financial literacy, shareholderfinancial disputes, computational skills and financial disputes. however, the relationshipbetween subjective risk-taking and shareholder financial disputes was not statistically significant. additionally, the findings demonstrate that personality traits and family communication patterns significantly impact financial disputes and shareholders’ subjective risk-taking.