مدل نوسانات بازدهی سهام و سرمایه‌گذاران درگیر سوگیری‌های شناختی ابهام گریزی، آشنا گرایی، خود اسنادی و دیر پذیری

برخلاف تصور رایج در تئوری مالی مدرن که بیان می‌کند تصمیم‌گیرندگان برای به حداکثر رساندن سود خود کاملاً منطقی رفتار می‌کنند، مطالعات انجام‌شده درزمینۀ مالی رفتاری نشان می‌دهد که فرایند تصمیم‌گیری انسانی کاملاً منطقی نبوده و مبتنی بر آن نمی‌باشد. در بیشتر مواقع عوامل مالی- رفتاری فرایندهای تصمیم‌گیری ادراکات سرمایه‌گذاران و واکنش آن‌ها به شرایط مختلف بازار مالی را بررسی می‌کنند و بیشتر بر تاثیر شخصیت، فرهنگ و قضاوت سرمایه‌گذاران براساس تصمیم‌های سرمایه‌گذاری تاکید می‌کنند. شناخت سوگیری‌های رفتاری، سرمایه‌گذاران را نسبت به فرایند تصمیم‌گیری خودآگاه‌تر می‌کند و در صورت مواجهه با سوگیری‌ها، می‌توانند به خوبی واکنش نشان دهند و از انحراف در تصمیم‌گیری جلوگیری کنند؛ بنابراین هدف این پژوهش طراحی مدل نوسانات بازدهی سهام و سرمایه‌گذاران درگیر سوگیری‌های شناختی می‌باشد. این پژوهش ازلحاظ هدف کاربردی است و ازلحاظ روش کار از نوع پژوهش‌های پیمایشی است. جامعۀ آماری این پژوهش خبرگان، مدیران، مشاوران و صاحب‌نظران در امور مالی می‌باشند و نمونۀ آماری شامل 160 نفر می‌باشد. این پژوهش ازلحاظ هدف کاربردی است و ازلحاظ روش کار از نوع پژوهش‌های پیمایشی است. ابزار گردآوری داده‌ها مصاحبۀ نیمه‌ساختاریافته می‌باشد. برای نمونه‌گیری از روش نمونه‌گیری هدفمند و گلوله‌برفی استفاده شد که با 30 مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با خبرگان، پژوهش به اشباع نظری رسید. نتایج حاصل‌شده از پژوهش نشان داد که سوگیری شناختی ابهام‌گریزی، آشناگرایی، خوداسنادی و دیرپذیری بر نوسانات بازدهی سهام شرکت‌ها تاثیرگذار می‌باشند. ضرایب مسیر (بتا) برای هر سوگیری به‌طور جداگانه محاسبه شده است که تاثیر آن بر نوسانات بازدهی سهام را مشخص می‌کند.

the model of stock return fluctuations and investors involved in the cognitive biases of ambiguity avoidance, familiarity, self-documentation, and procrastination

background and purpose: behavioral finance has emerged as a significant area of study by several financial thinkers in the last two decades, capturing widespread attention among scholars, experts, and students in the financial domain worldwide. understanding the decision-making processes of investors and the myriad factors that shape these decisions is of paramount importance in investment discourse. behavioral studies rooted in cognitive psychology shed light on human behavior, revealing that even the most rational individuals can fall prey to behavioral distortions. these distortions often stem from limited knowledge or deviations from reality, resulting in occasional irrational reactions that stray from logical reasoning. acquiring comprehensive awareness of these inherent human behavioraltendencies is pivotal in enhancing decision-making wisdom. notably, perception errors significantly influence investors' financial decisions, exerting a profound impact on theirchoices in buying and selling stocks. the assumption of investors' complete rationality falls short of explaining their behaviors within the stock market. psychological factors play apivotal role, leading individuals to exhibit behaviors that deviate from rationality in their investment decisions. this research aims to explore the intricate relationship between behavioral biases, cognitive tendencies such as ambiguity avoidance, familiarity orientation, self-attribution, and procrastination, and their influence on the volatility of stock returns within companies listed on the tehran stock exchange.methodology: this research is practical in terms of purpose and survey research in terms of working methods. the statistical population comprises experts, managers, consultants, and professionals in financial affairs, with a sample size of 160 individuals. employing a practical approach, the research methodology centers on survey techniques, specifically employing semi-structured interviews as the primary data collection tool. to ensure a comprehensive understanding, purposeful and snowball sampling methods were adopted. for sampling purposes, the research attained theoretical saturation through 30 in-depth semi-structured interviews conducted with experts.