تاثیرات راهبردی فتوای حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای در حرمت استفاده از تسلیحات هسته‌ای بر حقوق بین‌الملل و سیاست‌های صلح‌آمیز هسته‌ای

برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران از ابتدا با چالش‌های گسترده‌ای در سطح بین‌المللی روبه‌رو بوده است. یکی از مهم‌ترین نقاط عطف در این مسیر، فتوای تاریخی حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای در سال 2004 مبنی بر حرمت استفاده از تسلیحات هسته‌ای است که تاثیرات عمیقی در سیاست‌های هسته‌ای ایران و روابط آن با جامعه جهانی به‌وجود آورد. این فتوا، در کنار تعهدات ایران به معاهدات بین‌المللی مانند معاهده منع گسترش تسلیحات هسته‌ای (npt)، نه‌تنها به عنوان یک عنصر اخلاقی و دینی در راستای استفاده صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای، بلکه به‌عنوان یک عامل تاثیرگذار در سیاست‌های بین‌المللی و دیپلماتیک ایران در قبال کشورهای هسته‌ای و نهادهای بین‌المللی مطرح شده است. این مقاله با هدف تحلیل تاثیرات راهبردی فتوای رهبری بر حقوق بین‌الملل و سیاست‌های هسته‌ای صلح‌آمیز جمهوری اسلامی ایران، به بررسی ابعاد حقوقی، سیاسی و دیپلماتیک این فتوا پرداخته است. از روش‌های تحلیل محتوایی و مقایسه‌ای برای بررسی نحوه تعامل ایران با قوانین بین‌المللی، به‌ویژه در زمینه استفاده صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای و تعهدات بین‌المللی استفاده شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که فتوای حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در عین حال که موجب تقویت مشروعیت برنامه هسته‌ای صلح‌آمیز ایران شده، به چالش‌های جدیدی در مذاکرات هسته‌ای و تعاملات بین‌المللی کشور با قدرت‌های هسته‌ای و سازمان‌های جهانی منجر گردیده است.

the strategic impacts of the fatwa by ayatollah khamenei on the prohibition of nuclear weapons on international law and peaceful nuclear policies

the nuclear program of the islamic republic of iran has faced extensive challenges on the international stage from its inception. one of the most significant turning points in this journey was the historic fatwa issued by his eminence ayatollah khamenei in 2004, declaring the prohibition of the use of nuclear weapons. this fatwa has had profound impacts on iran's nuclear policies and its relations with the global community. alongside iran's commitments to international regimes such as the non-proliferation treaty, this fatwa has not only served as an ethical and religious framework for the peaceful use of nuclear energy but has also emerged as an influential factor in iran's international and diplomatic policies toward nuclear-armed states and international institutions. this article aims to analyze the strategic impacts of the fatwa by his eminence ayatollah khamenei on international law and the peaceful nuclear policies of the islamic republic of iran, examining its legal, political, and diplomatic dimensions. content analysis and comparative methods are employed to explore how iran interacts with international norms, particularly in the context of the peaceful use of nuclear energy and international commitments. the findings indicate that while the fatwa by his eminence ayatollah khamenei has strengthened the legitimacy of iran's peaceful nuclear program, it has also introduced new challenges in nuclear negotiations and the country's international engagements with nuclear-armed powers and international organizations.