نظریه تربیت وجودی با تاکید بر تاثیر مکاتب تربیت توحیدی

تمدن فعلیت‌یافته و عینیت‌بخش، ارزش‌های بالقوه یک مکتب است. جوشش یک تمدن از نحوه انسان‌سازی و جامعه‌پردازی آن منشعب می‌شود؛ مسئله اصلی آن است که آیا گفتمان توحیدی شکل گرفته در پسا انقلاب اسلامی، می‌تواند ظرفیت‌های بینشی، منشی و کنشی یک انسان در مقیاس امت- تمدن را فعال کند؟ انسانی که در مقیاس امت- تمدن تربیت می‌شود، قدرت تحول‌آفرینی در همان‌سان را دارد و قدرت آن را دارد که به تغییر در فرهنگ پیرامونی و مرجعیت اجتماعی و تمدنی دست یابد. برخورداری از نگاه تربیتی به سطحی از اهمیت است که به تربیت و اصلاح یک فرد انسانی، یک جامعه اصلاح می‌شود؛ این مقاله به دنبال آن است که نظریه تربیت وجودی را در قالب گزاره‌های سازواری ارائه نماید و نسبت آن را در فرایند تمدن‌سازی واکاوی کند. در این منظر تربیت وجودی دارای ویژگی‌های زیر است؛ اولاً، در آن توجه به وجه «یلی الربی» و وجودی عالم و آدم می‌شود، ازاین‌رو «عالم» را «خلقت» و «آدم» را «خلیفه» الهی می‌یابد. ثانیاً، بر اساس آن انتقالات مفهومی و دلالی صرفاً زمینه‌ساز بوده و اکتفا و توقف بر آن بی‌معنا است و در آن بر وجه درک حضوری و قلبی انسان تاکید می‌شود، ازاین‌رو به پردازش‌های ذهنی اکتفا نشده و حصول نتیجه موثر از وحدت، وصول و بلوغ به واقعیت و کمالات وجودی است. ثالثاً، هدف از تربیت وجودی، تشبه، مشاکلت و تناسب وجودی با مبدا وجود و آگاهی است، ازاین‌رو خداوند و کمالات او را مقوم وجودی خویشتن وجدان می‌کند و در آن تمکن می‌یابد. رابعاً، فرایند تربیت وجودی، فرایندی تهذیبی، مشارکتی و پرورش موقعیت‌محور است که در آن با انجام ارتیاض و ممارست‌های جسمی و روحی در مناسک عبادی و مراقبت‌های اخلاقی و همچنین مبتنی بر طریق معرفت و توجه به نفس، منجر به اشتداد ظهور نور طینت و مفطورات هستگانی انسان از غواشی و تعینات خَلقی و خُلقی می‌شود.

the theory of existential education with an emphasis on the influence of monotheistic educational schools

civilization represents the actualization and materialization of the potential values inherent in a school of thought. the emergence of a civilization stems from its approach to human development and societal construction. the central question is whether the monotheistic discourse that has emerged in the post-islamic revolution era can activate the cognitive, ethical, and practical capacities of an individual on the scale of an ummah-civilization. an individual nurtured on the scale of an ummah-civilization possesses the transformative power to effect change within their surroundings and achieve cultural, social, and civilizational authority. the significance of an educational perspective lies in its ability to reform not only an individual but also an entire society. this article seeks to present the theory of existential education through coherent propositions and to explore its relationship with the process of civilization-building. from this perspective, existential education is characterized by the following features: firstly, it emphasizes the divine and existential aspects of the universe and humanity, viewing the world as creation and humanity as the caliph of god. secondly, it considers conceptual and semantic transitions merely preparatory, as stopping at this stage is meaningless. instead, it focuses on the intuitive and heartfelt understanding of humans, moving beyond mere mental processing to achieve unity, realization, and maturity toward existential reality and perfection. thirdly, the goal of existential education is to achieve resemblance, harmony, and existential alignment with the source of existence and knowledge. thus, individuals recognize god and his perfections as the existential foundation of their being and find stability in this realization. fourthly, the process of existential education is one of refinement, participation, and context-based nurturing. through physical and spiritual exercises in devotional practices, ethical vigilance, and the pursuit of self-awareness, it leads to the intensification of the innate light of human nature and the purification of existential dispositions from material and moral constraints.