گذار به نظم جدید جهانی؛ نشانهها و فرآیندهای کنش راهبردی
|
|
|
|
|
|
|
|
نویسنده
|
متقی ابراهیم
|
|
منبع
|
مطالعات راهبردي انقلاب اسلامي - 1402 - دوره : 1 - شماره : 1 - صفحه:39 -74
|
|
چکیده
|
دربارهی نشانهها و شکلبندی ساختاری نظام جهانی در حال گذار، رویکردهای مختلفی ارائه شده است. هرگاه ادبیات راهبردی بازیگران تغییر پیدا کند، نشان میدهد که تحولات سیاسی وجود دارد که زمینهی شکلگیری تغییرات ساختاری و کارکردی را بهوجود میآورد. چنین نشانههایی را میتوان بهعنوان شاخصهای تحول و دگرگونی کنش بازیگران در حال گذار دانست. ویژگیهای اصلی دوران گذار را میتوان در افول نسبی بازیگران موثر در سیاست جهانی، گسترش منازعه میان کشورهای منطقهای و همکاریهای تاکتیکی بازیگران برای نیل به اهداف و منافع ملی دانست. واقعیتهای موجود سیاست جهانی و منطقهای، تمامی نشانههای یادشده را منعکس میسازد. تغییر در مزیت نسبی آمریکا در حوزهی اقتصاد جهانی، افول نشانههایی از ایدئولوژی نسبی، قدرت نسبی و امنیت نسبی آمریکا را میتوان در زمرهی شاخصهای افول نسبی بازیگران موثر نظام جهانی در فضای تغییر و دگرگونی ساختاری دانست. بسیاری از نشانههای یادشده را میتوان در ساختار سیاسی، اقتصادی و راهبردی نظام جهانی مشاهده کرد. به همین دلیل است که گذار در نظم جهانی واقعیتی است که بهگونهای تدریجی شکل میگیرد و تحت تاثیر نیروهای مرکز و حاشیه قرار خواهد گرفت. هرگاه تغییراتی در سیاست بینالملل ایجاد شود، طبیعی است که توانمندی بازیگران نیز دگرگون خواهد شد. بنابراین محیط منطقهای و بینالمللی را میتوان تابعی از سازوکارهایی دانست که تحت تاثیر قابلیت ابزاری و ساختاری قرار میگیرند. هرگونه تغییر و دگرگونی در قابلیت ابزاری کشورها تاثیر خود را در فرآیندهای ساختاری بهجا میگذارد. بنابراین لازم است تا در مرحلهی اول این موضوع مورد توجه قرار گیرد که قابلیتهای بازیگران چه تغییراتی پیدا کرده است؟ در مرحلهی دوم تاثیر قابلیتها بر ساختارها مورد بررسی قرار میگیرد و در مرحلهی سوم، توانمندی بازیگران را میتوان در محیط راهبردی تحلیل نمود.
|
|
کلیدواژه
|
نظم جهانی، دوران گذار، امنیت نسبی، قدرت نسبی، ایدئولوژی نسبی، ظهور دیگران
|
|
آدرس
|
دانشگاه تهران, گروه علوم سیاسی, ایران
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|