راهکارهای قرآنی برای بقای زوجیت و کاستن از آسیب‌ها

خانواده به‌عنوان کوچک‌ترین واحد اجتماعی، زیربنای رشد و تعالی هر جامعه است و در متون دینی از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است که در گذر زمان و مواجهه با تحولات عصر حاضر، با چالش‌های متعددی روبرو شده است که بایستی با رویکردهای مختلف مورد حمایت قرارگیرد. از اینرو این پژوهش، با رویکردی درون‌دینی و تحلیلی-توصیفی، به بررسی آسیب‌های خانواده از منظر قرآن کریم می‌پردازد که با تمرکز بر آیات اِنْ خِفْتُمْ و آیات مرتبط با ریشه خوف، به استخراج و تحلیل آیات پرداخته و با بهره‌گیری از منابع تفسیری و روایی، آسیب‌های خانوادگی در سه بعد شناختی، رفتاری و عاطفی شناسایی می‌گردد. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که قرآن کریم ضمن اشاره به سه دسته از آسیب‌های مشترک، نظیر: عدم صداقت، فحاشی، تخریب حیثیت و سوءرفتار مردان، نظیر همسرآزاری جسمی، روانی و حقوقی و نهایتا سوءرفتار زنان، نظیر خودآرایی نامناسب، و نقض تعهد زناشویی،برای مقابله با این آسیب‌ها، اصول اخلاقی و احکام فقهی متنوعی را ارائه نموده است. اصولی همچون: شناساندن حقوق و تکالیف زوجین، ترویج اخلاق‌مداری، معنویت‌گرایی، معاشرت به معروف، حفظ حرمت‌ها و رفق و مدارا، امانتداری و حفظ اسرار همسر، وفاداری و پایبندی به تعهدات زناشویی، معنویت‌گرایی، معاشرت به معروف، حفظ حرمت‌ها، رفق و مدارا و نهایتا و اتخاذ رویکردی همراه با صمیمیت و دوستی که با فطرت انسانی و حکمت الهی همخوانی دارند، می‌توان بنیان‌های اخلاقی خانواده را تقویت نموده و راهکار مناسبی برای تداوم زوجیت باشند.

qur'anic strategies for the continuity of marriage and the reduction of harm

the family, as the smallest social unit, forms the foundation for the growth and development of any society and holds a special status in religious texts. however, over time and in response to contemporary transformations, it has encountered numerous challenges that necessitate support through various approaches. accordingly, this study, adopting an intra-religious and descriptive-analytical approach, examines family-related harms from the perspective of the holy qur'an. by focusing on the verses containing in khiftum and those related to the root khauf (fear), it extracts and analyzes the relevant verses. utilizing exegetical and narrative sources, the study identifies family-related harms in three dimensions: cognitive, behavioral, and emotional. the findings indicate that the holy qur'an highlights three categories of common harms, including lack of honesty, verbal abuse, defamation, and misconduct by men, such as physical, psychological, and legal mistreatment of their wives, as well as misconduct by women, such as inappropriate self-adornment and breach of marital commitments. to counter these harms, the qur'an presents various ethical principles and jurisprudential rulings. principles such as awareness of the rights and responsibilities of spouses, the promotion of ethical conduct, spirituality, good companionship, preservation of mutual respect and dignity, kindness and tolerance, trustworthiness and confidentiality in marital relations, loyalty and adherence to marital commitments, and ultimately, adopting an approach based on intimacy and friendship, which aligns with human nature and divine wisdom, can strengthen the moral foundations of the family and provide an effective strategy for the continuity of marriage.