جایگاه خودشکوفایی و عزت نفس در سلامت روان از منظر قرآن کریم و روان شناسی انسان‌گرا

خودشکوفایی و عزت نفس از مهم‌ترین عوامل تاثیرگذار بر سلامت روان و از مفاهیمی کلیدی در قرآن و مکتب روان‌شناسی انسان‌گرا می باشند که در شکل‌گیری شخصیت و رضایت از زندگی، نقشی اساسی ایفا می‌کنند. این پژوهش به دنبال آن بوده است تا با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و ابزار کتابخانه ای و فیش برداری، به این پرسش پاسخ دهد که جایگاه خودشکوفایی و عزت نفس در سلامت روان از منظر قرآن و روان شناسی انسان گرا چیست؟ یافته‌ها نشان می‌دهد، در قرآن، خودشکوفایی به معنای تحقق مقام خلیفة‌اللهی و قرب الهی است و عزت نفس، انسان را از وابستگی به ظواهر دنیوی رها کرده و به ارزش‌های الهی متصل می‌کند. در مقابل، روان‌شناسی انسان‌گرا، خودشکوفایی را تحقق پتانسیل‌های فردی و عزت نفس را به‌عنوان نیاز اساسی در مسیر دست یابی به آن تعریف می‌کند. با وجود تاکید هر دو بر اهمیت عزت نفس در رشد روانی، اما تفاوت‌های اساسی آن‌ها در هدف نهایی خودشکوفایی نهفته است، به طوری که قرآن با جهان‌بینی الهی‌محور این هدف را در قرب الهی و تحقق ارزش‌های معنوی و انسان‌گرایی با جهان‌بینی انسان‌محور بر تحقق رضایت فردی و خلاقیت تاکید دارد.

the status of self-actualization and self-esteem in mental health from the perspective of the holy qur'an and humanistic psychology

self-actualization and self-esteem are among the most influential factors in mental health and are considered key concepts in both the qur'an and the school of humanistic psychology. they play a fundamental role in personality development and life satisfaction. this study aimed to explore the status of self-actualization and self-esteem in mental health from the perspective of the qur'an and humanistic psychology by using a descriptive-analytical method and library-based tools, including note-taking. the findings indicate that in the qur'an, self-actualization is understood as attaining the station of divine vicegerency (khilāfat allāh) and proximity to god, while self-esteem liberates the individual from attachment to worldly appearances and connects them to divine values. in contrast, humanistic psychology defines self-actualization as the realization of individual potential and self-esteem as a fundamental need in the process of achieving it. although both frameworks emphasize the importance of self-esteem in psychological growth, their fundamental difference lies in the ultimate goal of self-actualization. the qur'an, based on a theocentric worldview, considers this goal to be divine proximity and the realization of spiritual values, whereas humanism, with its anthropocentric worldview, emphasizes personal satisfaction and creativity.