بررسی هستی‌شناختی ارزش اخلاقی از منظر علامه مصباح یزدی و جان ‌دیویی

واقع‌گرایی و‌‌ غیرواقع‌گرایی و به طور کلی هستی‌‌شناسی ارزش اخلاقی همواره یکی از مهم‌ترین چالش‌‌های پیشِ ‌‌روی فیلسوفان اخلاق بوده است.‌‌ هدف هستی‌‌شناسی ارزش اخلاقی،‌ پاسخ به این پرسش کلیدی است که آیا ارزش اخلاقی، واقعیتی مستقل از انسان یا قرارداد دارد یا تنها حاکی از سلیقه آدمی و برآمده از قرارداد است؟ در این مقاله، ضمن مقایسه و بررسی نگاه و رویکرد علامه مصباح یزدی و جان ‌‌دیویی با روش توصیفی۔تحلیلی دریافتیم که «ارزش اخلاقی» از منظر هر دو متفکر از نوع بالقیاس الی الغیر (رابطهٔ علّی و معلولی میان فعل اختیاری انسان و کمال مطلوب) عینی و واقعی است؛ نه وابسته به سلیقه و خواست فرد و جامعه.‌‌ علامه مصباح یزدی، واقع‌‌گرای اخلاقی است و جان دیویی غیر واقع‌‌گرا و به تبع آن به لحاظ فرااخلاقی و معرفت‌شناختی،‌ نسبی‌گراست و البته، ریشهٔ این اختلاف به مبانی معرفت‌‌شناختی در تعریف صدق، اطلاق و نسبیت ارزش‌های اخلاقی و ملاک کلی ارزش اخلاقی(مصلحت عمومی و واقعی از منظر مصباح یزدی و رشد‌‌ برآمده از مکتب داروینی، از منظر جان دیویی) بازمی‌گردد.

an ontological examination of moral value from the perspectives of allameh misbah yazdi and john dewey

realism and anti-realism, and more generally, the ontology of moral value, have always been among the most significant challenges faced by ethicists. the ontology of moral value addresses the key question of whether moral value exists as an independent reality from humans or is merely a matter of personal taste and social agreement. this article compares and analyzes the views of allameh misbah yazdi and john dewey using a descriptive-analytical method. it concludes that moral value, from the perspective of both thinkers, is objective and real in the sense of being relational (causal and consequential) between human voluntary action and the desired perfection; it is not dependent on individual or societal preferences. allameh misbah yazdi is an ethical realist, while john dewey is an anti-realist and, consequently, is a relativist in terms of meta-ethical and epistemological perspectives. the root of this disagreement lies in their epistemological foundations regarding the definitions of truth, universality, and the relativity of moral values, as well as the overall criteria for moral value (public and objective interest from misbah yazdi''''''''''''''''s perspective and development derived from darwinian principles from dewey''''''''''''''''s perspective).