تبیین نظام فضایل از دیدگاه ناصر خسرو

با عنایت به اینکه انسان موجودى است خردمند واعمال و رفتارش ‏را مطابق با اراده و اختیار خود انجام می‌دهد‌‌‌‌، پس هنگام تعارض انگیزه‌ها و گرایش‌ها در خویشتن از انتخاب اصلح بهره می‌گیرد. نوشتار پیشِ رو‌‌‌‌، با هدف بررسی تبیین نظام فضایل وجایگاه آن در نظام اخلاقی ناصر خسرو به رشتهٔ تحریر در آمده است. از این‌رو‌‌‌‌، در پی پاسخ به این پرسش‌هاست که ‏نظام فضایل در دیدگاه ناصر خسرو چیست؟ زمینهٔ شکل‌گیری آن چگونه بوده و چه آموزه‌های اخلاقی می‌توان از آن استخراج کرد؟ این پژوهش به روش تحلیل منطق فرارونده و با بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای ابتدا به تببیین نظام فضایل و سپس به تبیین شروط لازم برای تحقّق معیار‌های مذکور و در پایان به استخراج آموزه‌های اخلاقی پرداخته است. یافته‌های حاصل از مفاهیم نظام فضایل‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌: اعتدال‌‌‌‌، راستگویی‌‌‌‌، عدالت‌‌‌‌، تقوا و مفاهیم حاصل از شروط لازم برای تحقّق فضایل‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌: خدا‌شناسی‌‌‌‌، عقل‌ورزی‌‌‌‌، عدم دلبستگی به دنیا‌‌‌‌، دینداری و علم توام با عمل و آموزه‌های اخلاقی‌‌‌‌، تحقّق سلوک اخلاقی‌‌‌‌، زهد و قُرب ربوبی است.

the virtue system in nasir khusraw's thought: an analytical exploration

this study examines the system of virtues as articulated by nasir khusraw qubadiyani, focusing on its significance within his ethical framework. recognizing humans as rational beings who make choices influenced by conflicting motivations, the research addresses key questions: what constitutes the virtue system in nasir khusraw's perspective? what factors contributed to its formation, and what ethical principles can be derived from it? utilizing a transcendent logical analysis methodology and drawing on library resources, the study first delineates the components of the virtue system, then identifies the necessary conditions for realizing these virtues, and concludes with a synthesis of ethical teachings. the findings highlight core virtues such as moderation, honesty, justice, and piety, alongside conditions essential for their attainment, including knowledge of god, rational inquiry, detachment from worldly possessions, religiosity, and the integration of knowledge with action. the resulting ethical teachings emphasize the realization of moral conduct, asceticism, and divine proximity.