اکوسیستم‌های نوآوری و بازآفرینی شهری: راهبردی نوین برای ارتقای کیفیت محیط، نمونه موردی: منطقه 17 شهرداری تهران

طراحی شهری به عنوان علم و هنر ساماندهی و ایجاد فضاهای شهری، نقش مهمی در کیفیت زندگی شهروندان ایفا می‌کند. یکی از رویکردهای طراحی شهری معاصر، بازآفرینی شهری است که به استفاده مجدد از فضاهای رهاشده، نوسازی و بهره‌برداری مجدد از اراضی بلااستفاده پرداخته تا این فضاها به مراکز پویا و کارآمد برای شهر تبدیل شوند. بازآفرینی اراضی رها شده و تبدیل آن‌ها به مراکز نوآوری، نه فقط یک راهکار اقتصادی بلکه یک رویکرد اجتماعی، فرهنگی و محیطی است که به ایجاد شهرهایی پویا، پایدار و باکیفیت برای زندگی کمک می‌کند. این رویکرد باعث می‌شود شهرها نه تنها به فضایی برای سکونت، بلکه به مکانی برای رشد، ارتباط و الهام‌بخشی تبدیل شوند. بنابراین سوال اصلی پژوهش این است که چگونه اکوسیستم‌های نوآوری می‌توانند به طور عملی به فرآیند بازآفرینی شهری کمک کنند؟ پژوهش از نوع کاربردی بوده و در زمره مطالعات تحلیلی قرار می‌گیرد. جهت گردآوری اطلاعات و داده‌ها از روش کتابخانه‌ای و میدانی (مصاحبه) و برای تحلیل داده‌ها از نرم‌افزار gis استفاده شد. برای این منظور ابتدا الگوی فعالیتی و مدیریت نوآوری در اکوسیستم‌ها نوآوری احصا شد (شامل پارک‌های علم و فناوری، ایستگاه‌ها و کارخانه‌های نوآوری، مراکز نوآوری، فضاهای کاری اشتراکی و اختصاصی) و حداقل مساحت مورد نیاز برای استقرار این الگوها، تبیین گردید. سپس قطعات (اراضی) رهاشده در منطقه 17 شهر تهران، شناسایی و بر اساس مساحت این قطعات، الگوی فعالیتی آن‌ها مشخص گردید. بر این اساس تعداد 23 قطعه واجد شرایط احداث ایستگاه و کارخانه نوآوری، 11 قطعه واجد شرایط مراکز نوآوری، 38 قطعه برای احداث فضای کار اشتراکی و اختصاصی و 12قطعه با در نظر گرفتن تراکم مناسب، برای احداث فضای کار اشتراکی و اختصاصی در منطقه 17 مناسب می‌باشند. پارک‌های علم و فناوری نیز مقیاس فرامنطقه‌ای داشته و در این محدوده قابل احداث نمی‌باشند.

urban innovation ecosystems and urban regeneration: a innovative strategy to enhancing environmental quality (case study: district 17 of tehran municipality)

urban design, as the science and art of organizing and creating urban spaces, plays a critical role in enhancing the quality of life for citizens. one of the contemporary approaches to urban design is urban regeneration, which focuses on the reuse of abandoned spaces, the renovation, and repurposing of underutilized lands, transforming these areas into dynamic and efficient urban centers. the regeneration of abandoned lands and their conversion into innovation hubs is not only an economic solution but also a social, cultural, and environmental approach that contributes to the creation of vibrant, sustainable, and high-quality cities for living. this approach enables cities to evolve beyond being mere residential areas, becoming spaces for growth, connection, and inspiration. the main research question is: how can innovation ecosystems practically contribute to the process of urban regeneration? the study is applied in nature and falls within the category of analytical research. data collection was carried out using both library research and field methods (interviews), while data analysis was conducted using gis software. to this end, the activity patterns and innovation management frameworks within innovation ecosystems were first identified (including science and technology parks, innovation stations and factories, innovation centers, and co-working and dedicated spaces). the minimum area requirements for the establishment of these models were also determined. subsequently, abandoned lands in district 17 of tehran were identified, and based on their respective areas, functional patterns were assigned. the results indicate the following:- 23 parcels are suitable for establishing innovation stations and factories.- 11 parcels are suitable for innovation centers.- 38 parcels can be used to develop co-working and dedicated workspaces.- additionally, 12 lands with appropriate density considerations can be adapted for co-working and dedicated workspaces.science and technology parks, being of a supra-regional scale, are not feasible for establishment within this district.